خلاصه گزارش کارآموزی بررسی عوامل مؤثر برایجاد انگیزش کارکنان در پتروشیمی بندرامام - آب نیرو - نیروگاه
مقدمه:
بدلیل سرمایه گذاری لازم جهت گسترش صنعت پتروشیمی در برنامه های عمرانی دولت بالاخص مناطق ویژه اقتصادی پتروشیمی در منطقه ماهشهر ، تحقیق و بررسی در مورد ایجاد انگیزش در کارکنان و عملکرد این صنعت مهم در ایران را بیش از پیش مورد تاکید قرار میگیرد. یکی از خصائص ممیزه و ویژه کارخانجات در صنعت پتروشیمی این است که مقادیر زیادی محصولات مختلف توسط کارکنان این کارخانجات تولید می شوند ، که بااستفاده ازروش های علمی می توان باایجاد انگیزش درکارکنان این شرکت ها،بهره وری کارکنان را بالا برده و بانهایت استفاده از امکانات موجود ، تولیدات آنها را افزایش داد . در این مقاله پس از مرور مختصر آشنایی با مجتمع پتروشیمی بندر امام و تاریخچه و عملکرد واحدهای تابعه و شرح مختصری از نیروگاه ، روش های علمی و نقش مدیریت درایجاد انگیزش کارکنان ، مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته است .
فصل اول
آشنائی با مکان کارآموزی
موقعیت جغرافیایی
مجتمع پتروشیمی بندر امام،در زمینی به مساحت حدود 270 هکتار،در ضلع شمال غربی خلیج فارس دراستان خوزستان به فاصله 160 کیلومتری جنوب شرقی اهواز و 84 کیلومتری شرق آبادان در منطقه بندر امام خمینی(ره) قراردارد.سهولت دسترسی به خوراک ، سوخت و مواد اولیه استفاده از امکانات جاده ای شبکه راه آهن و حمل و نقل دریایی،وجود فرودگاه،دسترسی به آب مورد نیاز و همچنین کمک به توسعه و عمران استان خوزستان به عنوان قطب صنعت پتروشیمی در کشور ، مهمتر اینکه ایجاد ارزش افزوده و جلوگیری ازسوزانیده شدن گازهای همراه نفت ویژگیهایی است که انتخاب این مکان را توجیه می نماید.
خوراک و مواد مورد نیاز مجتمع :
مایعات گازی به میزان 2/3 میلیون تن در سال از میادین نفتی اهواز ، مارون وگچساران سوخت گاز به میزان 120 میلیون فوت مکعب در روز از شبکه گاز سراسری
- نمک به میزان 400 هزار تن در سال از آب دریا
- نفتا به میزان یک میلیون تن در سال از پالایشگاه آبادان
- منومر استایرن به میزان 7800 تن در سال از طریق واردات
- آب شیرین به میزان 100 هزار متر مکعب در روز از رودخانه کارون
- آب دریا به میزان یک میلیون متر مکعب در روز از خلیج فارس به منظور خنک کردن دستگاهها
- متانول به میزان 182 هزار تن در سال از پتروشیمی فن آوران
- مخلوط زایلینها به میزان 71 هزار تن در سال
شرکت های تابعه پتروشیمی بندرامام (ره) وتقسیمات :
1.شرکت فرآورش 2. شرکت بسپاران 3.شرکت آب نیرو 4.شرکت کیمیا 5.شرکت خوارزمی
که در اینجا مختصری از هریک از واحدهای عملیاتی این شرکتها را بشرح ذیل آورده خواهد شد:
شرکت فرآورش :
بهره برداری OL
دارنده لیسانس : LUMMUS
پیمانکار مهندسی و نظارت تا پایان مشارکت : ENGINEERING CORP
پیمانکار مهندسی و نظارت دوران بازسازی : LUMMUS
تاریخ بهره برداری: 18/12/72
خوراک واحد :
اتان 150 هزارتن در سال
پنتان و سنگین تر 640 هزار تن درسال
فرآورده های واحد :
اتیلن 311 هزار تن در سال
پروپیلن 118 هزار تن درسال
الفین های چهارکربنه 88 هزار تن درسال
بنزین پیرولیز 130هزارتن درسال
نفت کوره 3/15 هزارتن درسال
فرآیند واحد :
این واحد تامین کننده اصلی خوراک واحدهای پلیمری مجتمع است . ترکیبات الفینی در اثر شکست مولکولی در درجه حرارت بالا در ده کوره با قابلیت دریافت خوراکهای مایع و گاز ،تولید شده و طی مراحل متعدد تفکیک و تصفیه می شوند .
بهره برداری NF
دارنده لیسانس: PARSONS
پیمانکار مهندسی و نظارت تا پایان مشارکت : CHIYODA
پیمانکارمهندسی و ساختمان دوران بازسازی : شرکت های ساختمان و نصب و طراحی و مهندسی صنایع پتروشیمی وانرشیمی بینا
تاریخ بهره برداری : واحد 2 06/11/1369واحد 1 23/02/1374
خوراک واحد: مایعات گازی (NGL) به میزان 2/3 میلیون تن درسال
فرآورده های واحد :
اتان 394 هزار تن درسال
پروپان 04/1 میلیون تن در سال
بوتان 908 هزار تن درسال
پنتان وسنگین تر 769 هزار تن درسال
فرآیند واحد :
این واحد مشتمل بر دو واحد مشابه جهت تفکیک هیدروکربورهای موجود در مایعات گازی از C1 تا C7 و سنگین تراست.
هیدروکربور های سبک جهت سوخت به شرکت آب نیرو و دیگر واحد های مجتمع فرستاده می شود ، پروپان و بوتان (گازمایع) محصولات اصلی واحد می باشند که به بازارعرضه میگردد .هیدروکربورهای C2وC5وسنگینترجهت عملیات کراکینگ حرارتی به واحدOL فرستاده می شود .
بهره برداری AR
دارنده لیسانس ENGEL HARD - UOP – HRI :
پیمانکار مهندسی و نظارت تاپایان مشارکت : TOYO ENGINEERING CORP
پیمانکار مهندسی و نظارت دوران باز سازی : شرکت طراحی و مهندسی صنایع پتروشیمی
پیمانکار نصب و نظارت دوران بازسازی: شرکت ساختمان و نصب صنایع پتروشیمی
تاریخ بهره برداری : شهریور 1375
خوراک واحد : نفتا به میزان یک میلیون تن در سال از پالایشگاه آبادان
فرآورده های واحد: بنزن 350 هزارتن در سال - مخلوط زایلین ها 140 هزار تن در سال - رافینیت 210 هزار تن در سال - گاز مایع 110 هزار تن در سال
کاربرد فرآورده ها:
از بنزن در تهیه شوینده ها ، پلاستیکها ، الیاف مصنوعی ،رزین ها ، لاستیک مصنوعی،رنگهای آلی و داروها استفاده می شود.
از مخلوط زایلینها در صنایع رنگ سازی ،صنایع پلاستیکی ، مواد نرم کننده ، الیاف مصنوعی و به عنوان حلال استفاده می گردد
فرآیند واحد :
این واحد برای تولید هیدروکربور های حلقوی طراحی شده است که بخشهای تصفیه هیدروژنی خوراک،تبدیل کاتالیستی ، استخراج با حلال و هیدرودی الکیلاسیون تشکیل شده است .
نفتا پس از تصفیه در بخش هیدروژنی و سولفور زدایی به بخش تبدیل کاتالیستی وارد شده ودر آن واکنش های تبدیل به آروماتیکها صورت می پذیرد .در بخش استخراج ، ترکیبات خلقوی توسط حلال جدا شده و سپس به تولیدات نهایی تفکیک می شوند. در بخش هیدرودی الکیلسیون ، تولوئن و آروماتیک های سنگین به بنزن تبدیل می شوند.
بهره برداری PX
دارنده لیسانس : IFP فرانسه
پیمانکار مهندسی و نظارت: ABAY ENGINEERING بلژیک و شیمی نفت ایران
پیمانکار نصب : شرکت تکنیکان / ماشین سازی پارس
تاریخ بهره برداری : 18/06/1379
خوراک واحد : مخلوط زایلین ها به میزان 211هزارتن درسال از واحد AR وهمچنین از طریق واردات
فرآورده واحد : پارازایلین به میزان 180 هزار تن درسال
کاربرد فرآورده : در تولید اسید ترفتالیک خالص(PTA)،دیمتیل ترفتالات ، حلال های صنایع شیمیایی ،الیاف پلی استر و مواد ساخت بطریهای نوشابه بکار می رود.
بهره برداری CF
پیمانکار مهندسی و نظارت تا پایان مشارکت : CHIYODA
پیمانکار مهندسی و نظارت دوران بازسازی : انرشیمی بینا
تاریخ بهره برداری : 06/11/1369
این واحد کلیه تاسیسات ، ماشین آلات و تسهیلاتی راکه واحدهای مختلف مجتمع بطور مشترک از آنها استفاده می نمایند شامل می گردد.
اهم تاسیسات عبارتند از:
1-اسکله های شماره1و2 جهت بارگیری وتخلیه فرآورده های جامد ومایع
2-مخازن موادشیمیائی شرقی وغربی ومخازن گاز مایع
3-تاسیسات خطوط لوله رابط بین واحدها
4-تاسیسات ارسال آب دریا وتاسیسات دریافت و ذخیره سازی آب خام
5-تاسیسات گودال آتش ومشعلهای چهارگانه وشبکه های تصفیه فاضلاب صنعتی
6-مخازن موادشیمیائی بندرصادراتی ماهشهر
شرکت بسپاران
واحد پلی پروپیلن PP ( Poly Propylene )
این واحد به اختصار PP نامیده می شود . میزان خوراک دریافتی این واحد حدود 100 هزار تن در سال پروپیلن کمیکال گرید ( C3C ) ( مخلوط پروپیلن، پروپان، اتان و متان با درجه خلوص حداقل 92% مول پروپیلن ) می باشد که از واحد الفین شرکت فرآورش بندرامام تامین می شود. در طی فرآیند واحد خوراک دریافتی ابتدا به پروپیلن پلیمر گرید ( C3P ) ( پروپیلن خالص با درجه خلوص حداقل 7/99 % مول پروپیلن که جهت پلیمریزاسیون استفاده می شود ) تبدیل شده و در نهایت تبدیل به پلی پروپیلن می گردد و پروپیلن پلیمر گرید مازاد بر مصرف جهت صادرات به واحد CF ارسال می گردد. محصولات واحد براساس نوع گرید در تهیه گونی و نخهای پلاستیکی، انواع فیلم، انواع قطعات پلاستیک، ظروف و لوازم منزل و غیره استفاده می شود.
واحد پلی اتیلن سنگین ( High Density Poly Ethylene ) HDPE
واحد پلی اتیلن سنگین شرکت بسپاران بندرامام با ظرفیت اسمی 000/60 تن در سال، توسط شرکت ژاپنی Mitsui Petrochemical طراحی و ساخته شده است. این واحد در سال 1373 به بهره برداری رسید.
پلی اتیلن سنگین جهت مصارف عمومی از قبیل لوازم خانگی، قطعات الکتریکی، قطعات صنعتی، اسباب بازی، لوازم بهداشتی، محفظه های بزرگ جهت حمل و نقل دریایی و مواد شیمیایی صنعتی و ... استفاده می شود.
3-1-1- شرح فرآیند واحد پلی اتیلن سنگین
واحد پلی اتیلن سنگین از شش ناحیه مختلف بشرح ذیل تشکیل شده است :
3-1-1-1- ناحیه کاتالیست سازی (100 )
این قسمت، آماده سازی محلول های کاتالیست و فعال کننده مصرفی را به عهده دارد. کار تهیه کاتالیست بصورت ناپیوسته Batch wise و براساس نیاز واحد انجام می شود.
3-1-1-2- ناحیه پلیمریزاسیون ( 200 )
این قسمت از دو راکتور که هر کدام به حجم 90 m3 و چندین مخزن، پمپ و دمنده تشکیل شده است. بسته به نوع پلیمر تولیدی ( گرید ) میتوان راکتورها را نسبت به هم موازی یا سری نمود. ورودی به راکتورها حلال هگزان، محلول کاتالیست، منومراتیلن و همچنین گازهای هیدروژن و بوتن/ پروپن می باشد که بعد از انجام واکنش پلیمریزاسیون در راکتور، بصورت دوغاب پلیمری از راکتور خارج شده و جهت جداسازی پلیمر از محلول وارد ناحیه جداسازی می شود.
3-1-1-3- ناحیه جداسازی و خشک کن (300 )
در این ناحیه دوغاب پلیمری وارددستگاه سانتریفیوژ شده و بصورت پودر پلیمری مرطوب ( Wet Cake ) از دستگاه خارج می گردد و وارد یک دستگاه خشک کن دوار( Rotary Dryer ) می شود. در اینجا پودر پلی اتیلن بوسیله، جریانی از ازت داغ، رطوبت هگزان خود را از دست داده و خشک می گردد.
3-1-1-4- ناحیه تزریق پایدارکننده و تبدیل پودر به دانه پلی اتیلن ( 400 )
در این قسمت پودر خشک با نسبتی معین از پایدارکننده های نوری و حرارتی مخلوط شده و سپس جهت دانه بندی وارد اکسترودرها ( دستگاههای شکل دهی ) می شود.
3-1-1-5- ناحیه بازیافت حلال ( 700 )
مخلوط هگزان برگشتی از ناحیه جداسازی ( 300 )
که شامل LMP ( پلیمرهای با جرم مولکولی پایین ) و ناخالصی های دیگر می باشد جهت تصفیه و خالص سازی وارد این قسمت شده و ابتدا در مخزن TK-701 ذخیره می شود. هگزان ناخالص سپس به برج جداسازی هگزان و LMP فرستاده می شود تا LMP از هگزان جدا گردد، در ادامه هگزان وارد برج جداسازی آب از هگزان Dehydrator ) ) می شود و بعداز خالص سازی، در مخزن نگهداری هگزان خالص TK-702 ذخیره می گردد.
3-1-1-6- ناحیه سرویس های جانبی ( B.L. ) و برجهای خنک کننده
سرویسهای جانبی عبارت است از بخارهای فشار پایین، متوسط، بالا و همچنین آب، هوا، ازت که به منظورهای مختلف استفاده می شود.
واحد پلی وینیل کلراید PVC ( Poly Vinyl Chloride )
این واحد تحت لیسانس شرکت آلمانی HULS طراحی و در سال 1371 نصب آن آغاز شده است. این واحد در سال 1373 مورد بهره برداری قرار گرفت. در این واحد، منومر وینیل کلراید، تحت واکنش های کنترل شده ای به پلی وینیل کلراید ( PVC ) تبدیل می شود. تکنولوژی تولید محصول PVC از نوع سوسپانسیون و بصورت غیر پیوسته می باشد. عملیات پلیمریزاسیون توسط 4 راکتور بزرگ صورت می گیرد. ظرفیت طراحی شده تولید این واحد 175000 تن در سال است که شامل 6 نوع فرآورده مختلف ( Grade ) به شرح زیر می باشد :
S6058 - S6554 - S6558 - S6858 -S7054- S8054
در جریان فرآیند محصول، بخش اندکی نیز بعنوان ضایعات بدست می آید که به صورت توده غیر بسته بندی شده ( BULK ) عرضه می شود این ضایعات دارای مصارف معینی است.
پلی وینیل کلراید دارای کاربرد های بسیار از جمله تولید انواع لوله، پوشاک، عایقهای الکتریکی، اسباب بازی، شیلنگ، صنایع آرایشی، بهداشتی و غیره می باشد.
واحد PVC شامل بخشهای ذیل است :
بخش 100 : در این قسمت محلول سازی و آماده سازی مواد جهت شارژ به راکتور صورت می گیرد. همچنین در این قسمت ایستگاه پمپ های فشار قوی جهت شستشوی راکتورها نیز وجود دارد.
بخش 200 : این قسمت قلب واحد بوده و در آن 4 راکتور به حجم 200 متر مکعب قرار دارد.
مواد آماده شده در بخش 100 طبق برنامه کامپیوتری DCS به مقادیر مشخص و در زمانهای معین وارد راکتورمی شوند و واکنش که بصورت ناپیوسته می باشد. (BATCH) آغازمی گردد . واکنش باید در دما و فشار معینی صورت گیرد تا پلیمر مورد نظر تهیه گردد. پس از اتمام واکنش، سوسپانسیون تهیه شده به بخش 300 تخلیه می گردد. راکتور پس از تخلیه شستشو شده و آماده شارژ بعدی می گردد.
فهرست گزارش کارآموزی بررسی عوامل مؤثر برایجاد انگیزش کارکنان در پتروشیمی بندرامام - آب نیرو - نیروگاه
فهرست:
مقدمه ............................................................................................................................................4
تشکر و قدردانی ............................................................................................................................5
تعریف موضوع و بیان مسئله ...........................................................................................................6
اهمیت تحقیق .................................................................................................................................7
هدف تحقیق ....................................................................................................................................8
فرضیات تحقیق ...............................................................................................................................9
متغییر های تحقیق ..........................................................................................................................10
فصل اول
سرفصل ........................................................................................................................................11
آشنایی با مکان کارآموزی .................................................................................................................12
شرکت فراورش ............................................................................................................................... 13
شرکت بسپاران ..................................................................................................................................17
شرکت کیمیا ......................................................................................................................................23
شرکت آب نیرو .................................................................................................................................26
واحد نیروگاه ..............................................................................................................................27
فصل دوم
سر فصل .........................................................................................................................................29
انگیزش (1) .....................................................................................................................................30
طرح یک الگوی کلی .........................................................................................................................32
نظریه X و Y ..................................................................................................................................33
الگوی مازلو .......................................................................................................................................33
نظریه وروم .........................................................................................................................................35
نظریه نیاز های آشکار مورای ................................................................................................ 36
الگوی الدفر ........................................................................................................................ 37
نظریه مک کلند .................................................................................................................... 37
نظریه Z اوچی ................................................................................................................... 40
نمودار مقایسه عوامل انگیزشی - بهداشتی .............................................................................. 43
نظریه بهداشت - انگیزش...................................................................................................... 44
نظریه ارزشیابی شناخت ................................................................................................................... 47
نظریه تعیین هدف................................................................................................................. 49
ترکیب نظریه های نوین انگیزش............................................................................................. 51
تئوری غریزه ....................................................................................................................... 54
تئوری مشوق........................................................................................................................ 57
تئوری انگیزش و فرهنگ ملی................................................................................................ 63
الگوی سنتی ........................................................................................................................ 66
الگوی روابط انسانی ............................................................................................................ 68
روشهای افزایش انگیزش ...................................................................................................... 70
فراگرد انگیزشی ................................................................................................................... 75
اصول تعببن سیستم انگیزشی مادی......................................................................................... 81
خط و مشی ارتباطات .........................................................................................................................85
انگیزاننده های پولی............................................................................................................... 88
تئوری ها و نظریه های هدایت و رهبری .......................................................................................... 98
شبکه مدیریت .................................................................................................................................102
مدل فیدلر ....................................................................................................................................... 107
نظریه های جدید رهبری ................................................................................................................ 112
دیدگاه موافق ................................................................................................................................... 116
دیدگاه مخالف ................................................................................................................................. 117
آموزش و توسعه منابع انسانی ......................................................................................................... 119
مراحل آموزش .............................................................................................................................. 128
مفهوم آموزش و پرورش نیروی انسانی ......................................................................................... 129
نقش آموزش در توسعه و تامین مدیریت ...................................................................................... 136
ارزشیابی مشاغل ........................................................................................................................... 138
روشهای ارزشیابی مشاغل ............................................................................................................ 141
معیار های ارزشیابی ..................................................................................................................... 149
چه کسانی باید ارزشیابی کنند ....................................................................................................... 154
رفاه و امنیت خاطر ....................................................................................................................... 156
رضایت شغلی .............................................................................................................................. 160
عوامل تعیین کننده رضایت شغلی ................................................................................................ 163
نمودار الگوی حضور کارکنان ....................................................................................................... 168
نقش ارزشها و انتظارات شغلی کارمند .......................................................................................... 169
فصل سوم
سرفصل............................................................................................................................... 171
تجزیه و تحلیل داده ها ....................................................................................................... 172
تجزیه و تحلیل سئولات........................................................................................................ 173
تجزیه و تحلیل فرضیات تحقیق ........................................................................................... 184
سئوال باز ............................................................................................................................................188
فصل چهارم
سر فصل ............................................................................................................................................189
نتیجه گیری.......................................................................................................................... 190
پیشنهادات............................................................................................................................ 191
منابع و مآخذ .......................................................................................................................................194
ضمائم
ضمائم تحقیق .................................................................................................................................... 195
پرسشنامه ..................................................................................................................................... 196
پاسخنامه ....................................................................................................................................... 198
جدول .................................................................................................................................... 199
منبع:
ابطحی ، سید حسین ، مدیریت منابع انسانی ، دوم ، (کرج ، مؤسسه تحقیقات وآموزش مدیریت ، 1380 )
2 امیر شاهی ، منوچهر ، علوم رفتاری وکاربرد آن در سازمانها ، اول ، ( تهران ، مؤسسه
مطالعات وپژوهشهای بازرگانی ، 1379 )
3 رابینز ، استیفن پی ، رفتار سازمانی ، علی پارسائیان وسید محمد اعرابی ، چهارم ، (تهران ،
دفتر پژوهش های فرهنگی ، 1381 ) اول
4 رابینز ، استیفن پی ، رفتار سازمانی ، علی پارسائیان وسید محمد اعرابی ، پنجم ، (تهران ، دفتر
پژوهش های فرهنگی ،1383 ) دوم
5 رضائیان ، علی ، مدیریت رفتار سازمانی ، اول ، ( تهران ، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران ، 1372 )
6 رضوان ، شفیق ، رفتار ومدیریت ، کاظم چایچیان ، اول ، ( تهران ، مرکز انتشارات دانشگاه آزاد ، 1375 )
7 ستیرز وپورتر ، ریچارد . ام ولیمان دبلیو ، انگیزش ورفتار در کار ، سید امین الله علوی ، اول ،
(تهران ، مرکز آموزش مدیریت دولتی ، 1372 ) اول
8 ستیرز وپورتر ، ریچارد . ام ولیمان دبلیو ، انگیزش ورفتار در کار ، سید امین الله علوی ، اول ، (تهران ، مرکز آموزش مدیریت دولتی ، 1375 ) دوم
9 مشبکی ، اصغر ، مدیریت رفتار سازمانی ، دوم ، ( تهران ، ترمه ، 1380 )
10 نایلی ، محمد علی ، انگیزش در سازمانها ، اول ، ( اهواز، دانشگاه شهید چمران ،1373 )