خلاصه گزارش کارآموزی تولید نوشابه گاز دار
تاریخچه نوشابه :
تاریخ نوشابه اساساً به زمانی بر می گردد که بشر علاوه بر مصرف آب نوشیدنی توانست موادی چون طعم دهنده ها و شیرین کننده ها به اب اضافه کند . اگر چه تاریخ پیدایش آن به درستی روشن نیست ولی تصور می شود ابتدا در خاور میانه و به ویژه در نواحی جنوبی ایران روشهایی برای تهیه آن موجود بوده است .
ایرانی ها از 2500 سال پیش ، روشهایی برای حرارت دادن نیشکر و تهیه کارامل در خوزستان ابداع کرده بودند و با رقیق کردن آن شربتهایی درست می کردند که بیشتر مصرف درمانی داشت .
از این رو تهیه شربت ها و نوشابه ها و تکنیک آن توسعه یافت .
فصل اول
فصل اول : آب
« آب »
قسمت عمده مواد متشکله نوشابه های غیر الکلی گازدار را آب تشکیل می دهد و ممکن است مقدار آن تا 92 % نیز برسد .
منابع آبی که تولید کنندگان نوشابه در اختیار دارند شامل یکی از گروههای زیر می باشد .
1) آبهای سطحی 2) آبهای زیر زمینی 3) آب باران
تصفیه آب:
Ro یا اسمنر معکوس : آب از چاههای عمیق وارد تانک lit 000/100 می شود و بعد به داخل مخزن شنی که حاوی ذغال است پمپاژ می شود ، اول مواد درشت گرفته می‌شود ، بعد وارد فیلتر های 5 میکرونی 2 و 1 می شود ، بین راه محلول می‌زنند، محلول متابی سولفیت سدیم ( کلر آب را از بین می برد ) چون کلر برای دستگاه ضرر دارد .
محلول دوم آنتی اسکالن یا ضد رسوب می باشد بعد پمپماژ می شود ، بعد وارد ممبران می شود ، بعد وارد لوله استیل شده و از داخل U.V رد می شود . U.V برای تصفیه آب صنعتی Ro بکار می رود .
فصل دوم
«واحد عصاره »
عصاره یا بنیان نوشابه
از اجزای مهم تشکیل دهنده هر نوشابه عصاره یا بنیان آن است .
اصولاً مقدار عصاره لازم جهت مقدار مشخصی از نوشابه در بسته بندی معینی توسط کارخانجات عصاره سازی تهیه و در اختیار شرکتهای نوشابه سازی قرار می‌گیرد .
افزودنیهای مجاز در نوشابه
افزودنیهای به کار برده شده در نوشابه‌ها بعد از آب عبارتند از: قند یا شیرین‌کننده‌ها، مواد طعم دهنده، رنگ‌ها ، اسیدها ، نگهدارنده ها و ایندرید کربنیک که در اینجا به ترتیب توضیحاتی درباره هر یک می آوریم :
شیرین کننده ها (Sweeters) :
این مواد به دو دسته تقسیم می شوند :
1- شیرین کننده های طبیعی : ماننده شکر ( ساکارز ) ، و قند اینورت
2- شیرین کننده های مصنوعی (Synthetic) : که مهمترین آنها عبارتند از ساخارین ، و سولفاتها (سیکلاماتها)
در صنایع نوشابه سازی درصد شیرین بودن نوشابه و قدرت شیرین کنندگی مواد مهم است .
تهیه شربت اولیه از شکر جامد:
در این قسمت وزن کردن دقیق شکر مورد استفاده لزوم ، مهم است . برای توزین شکر جامد باید وزن گونیها را از وزن شکر کم نمائیم . شکر مورد لزوم را باید به آهستگی و همراه با همزن به تانک تهیه شرب اولیه اضافه نموده جنس تانکهای تهیه شربت استیل است همزن تانک باید تا وقتی که شکر کاملاً حل می شود روشن باشد و به کار خود ادامه دهد .
قبل از استفاده ، شکر باید دقیقاً آزمایش شود تا دارای کثیفی و بوی نامطبوع نباشد . پس از این که کاملاً در تانک حل شد ، بومه یا بریکس شربت ساده را باید کنترل نمود . اگر درجه بومه شربت زیاد است ، آب به تانک اضافه می کنیم و اگر کم باشد شکر اضافی به تانک می افزائیم .
فیلتراسیون شربت اولیه:
پس از آماده شدن شربت اولیه آن را برای تصفیه به فیلتر انتقال می دهند تا عمل فیلتراسیون روی آن انجام گیرد . فیلتراسیون عبارت است از زدودن ذرات جامد از یک سیال به وسیله عبور دادن سیال از میان یک فیلتر یا جداره که ذرات جامد روی جداره باقی می ماند .
تهیه شربت غذایی (عصاره ):
پس از عمل فیلتراسیون شربت اولیه ، شربت به تانک شربت نهایی پمپ می شود و همچنین مقداری آب تصفیه شده به تانک شربت اولیه اضافه می شود تا باقی مانده شربتها را پمپ کند . سپس باید عصاره و دیگر مواد لازم جهت تهیه شربت نهایی شامل اسانس ، رنگ ، اسیدهای خوراکی و مواد نگهدارنده به مقدار لازم و معین به تانک اضافه شود و این شربت باید کاملاً هم زده شود همچنین بریکس و بومه آن را به دست می آوریم . در صورت استاندارد نبودن آن باید آن را توسط افزودن شربت شکر برای بالا آوردن بریکس و یا اضافه نمودن آب برای پایین آوردن بریکس تصحیح نمود .
طعم دهنده‌ها:
طعم دهنده های عصاره کولا شامل دو طیف اصلی ادویه جات و طیف مرکبات می‌باشند .
عصاره نوشابه‌های پرتغالی :
عصاره پرتقالی مجموعه ای است از طعم دهنده پرتقالی ، رنگهای مجاز و امولیسون دهنده ها ، ابری کننده ها ، آنتی اکسیدان و اسید سیتریک و سایر اسیدهای مجاز .
عصاره نوشابه های ساده:
عصاره نوشابه های ساده مجموعه ای است بیرنگ و شفاف که از مواد طعم دهنده و امولسیون دهنده و آنتی اکسیدانهای مجاز خوراکی تشکیل شده است .
ضد عفونی کردن دستگاههای عصاره خانه:
ضد عفونی کردن تانکها و وسایل عصاره خانه بدلیل وجود محیط مساعد برای رشد میکروار گانیسم ها از اهمیت بسیار برخودار است . برای ضد عفونی کردن دستگاهها از تری سدیم فسفات و کلرین استفاده می شود .
پس از خاتمه عمل دستگاهها با آب تمیز شسته می شوند .
فصل سوم
فصل سوم :
(تولید گاز Co2)
از مواد سوختنی مختلف مانند چوب ، نان خشک ، گازوئیل و گاز شهری می توان استفاده کرد . در ایران معمولاً از گازوئیل استفاده می شود چون مقرون به صرفه است و %14 گاز CO دارد ./ ابتدا ماده سوختنی را می سوزانند و وارد بویلر می کنند گازوئیل توسط بویلر سوخته و تشکیل دوده و CO می دهد . برای سوختن خوب نیاز به O2 داریم که توسط دستگاه بولوئر تهیه می شود .
برج شستشو : ناخالصیهای دود گرفته می شود ( کم کم در طول مسیر گرفته می‌شود) این دود چون با آب سرد ترکیب می شود رطوبت زیادی دارد که طی مراحل مختلف گرفته می شود .
برج سودا : دو سود کربنیک ( سودا اش ) استفاده می شود فقط بخاطر گرفتن گوگرد و بعد % سودا را می گیرد که اگر پایین آمده باشد ، 1 گیسه سودا به دستگاه اضافه می‌کنند.
دود بعد از برج سودا وارد برج جذب می شود که در آنجا مونوتانول آمین (MEA) آب را از گاز جدا می کند ( از خاصیت آن استفاده می شود ) . در دمای 40 – 45 دفع و در 90 جذب می شود بعد توسط مبدل ، خشک می شود .
فهرست گزارش کارآموزی تولید نوشابه گاز دار
فهرست:
تاریخچه نوشابه ..................................................................................................... 1
فصل اول : آب
آب ........................................................................................................................... 2
تصفیه آب ............................................................................................................... 2
فصل دوم : واحد عصاره
عصاره یا بنیان نوشابه .......................................................................................... 3
افزودنیهای مجاز در نوشابه .................................................................................. 3
شیرین کننده‌ها ........................................................................................................ 3
تهیه شرب اولیه از شکر جامد ................................................................................ 4
فیلتراسیون شربت اولیه .......................................................................................... 4
تهیه شربت غذایی (عصاره) .................................................................................... 4
طعم دهنده‌ها ........................................................................................................... 5
عصاره نوشابه‌های پرتغالی ................................................................................... 5
عصاره نوشابه‌های ساده ....................................................................................... 5
ضدعفونی کردن دستگاههای عصاره خانه ............................................................ 5
عنوان صفحه
فصل سوم : گاز Co2
تولید گاز Co2.......................................................................................................... 7
برج شستشو ........................................................................................................... 7
رطوبت گیری یا جدا کننده آب ................................................................................ 7
چیلر ........................................................................................................................ 8
فصل چهارم: بطری شوی
بطری شوی ............................................................................................................ 9
اندازه‌گیری درصد سود در بطری شور ............................................................. 10
آینه بان ................................................................................................................ 10
فلومیکس .............................................................................................................. 10
کربوکولر .............................................................................................................. 11
پرکردن بطری ...................................................................................................... 12
آزمایش نقطه پر شده ........................................................................................... 12
دستگاه تشتک زن ................................................................................................. 13
پرکن جعبه نوشابه ............................................................................................... 13
فصل پنجم : کنترل کیفی
مقدمه کنترل کیفی ................................................................................................ 15
عنوان صفحه
آزمایشات انجام گرفته روی نوشابه ................................................................... 15
آزمایش بریکس .................................................................................................... 15
مقدار بریکس ........................................................................................................ 15
آزمایش بومه ....................................................................................................... 16
اندازه گیری فشار، دما و گاز Co2....................................................................... 16
اندازه گیری درصد قند ........................................................................................ 17
آزمایش اسیدیته ................................................................................................... 17
تعیین چگالی ......................................................................................................... 17
آزمایش pH ......................................................................................................... 17
آزمایشات میکروبی و شیمیایی ............................................................................ 18
آزمایشات میکروبی .............................................................................................. 18
تقسیم بندیهای کارهای میکروبی ......................................................................... 18
ساخت محیط کشت .............................................................................................. 18
انواع محیط کشت ................................................................................................. 19
روش انجام آزمایش میکروبی ............................................................................. 20
نتایج آزمایشات انجام شده .................................................................................. 21
آزمایشات هفتگی .................................................................................................. 22
منبع:
اینترنت www.pepsicoula.com