مقدمه :
مسجد در فرهنگ اسلامی جایگاه ویژه ای دارد . اعتبار و اهمیتی که اسلام به مسجد داده است به هیچ نهادی نداده و مسجد را خانه ای برای خدای لامکان معرفی کرده است ، خانه ای از آن خدا که برای مردم است .
و لذا می بینیم پس از هجرت پیامبر خدا به مدینه ، اولین بنیادی که نهاده شد، به مسجد بود ، و رسول گرامی اسلام نخست در قبا و سپس در مدینه مسجدی را پایه گذاری کرد که کانونی برای انجام عبادات مرکزی برای تجمع مسلمانان و پایگاهی برای تصمیم گیری های مهم باشد .
داستان شورانگیز ساختن اولین مسجد در مدینه و اشتیاق مسلمانان برای انجام این کا و اینکه شخص پیامبر در ساختن مسجد فعالیت می کرد ، در کنب تاریخ بطور مبسوط آمده و همچنین سرودهایی که مسلمانان در حال ساختن مسجد زمزمه می کردند ، در این کتاب ها نقل شده است ، از جمله این سرود :
ائن قعدنا و النبی یعمل فذاک من العمل المضلل
اگر ما بنشینیم و پیامبر کار کند این عمل ما باعث گمراهی خواهد بود . یا این سرود که پیامبر و مسلمانان بطور دسته جمعی می خوانند :
لا عیش الا عیش الاخره اللهم ارحم الانصار و المهاجره
زندگی نیست مگر زندگی آخرت ، خداوندا به انصار و مهاجرین رحمت فرما.
اهمیت ساختن مسجد و رفت و آمد و حضور در آن آنچنان زیاد است که در قران و حدیث تاکیدهای فراوانی بر آن شده است . خداوند در قرآن کریم درباره ی تعمیر مسجد و حضور در آن چنین فرموده است :
انما یعمر مساجد الله من آمن بالله و الیوم الاخره
همانا مساجد خدا را کسانی تعمیر می کنند که ایمان به خدا و روز قیامت داشته باشند .
لمسجد اسس علی التقوی من اول یوم احق ان تقوم فیه
مسجدی که از نخستین روز بر اساس تقوی ساخته شده ، سزاوار است که در آن مقیم باشی .
همچنین در روایات از معصومین علیهم السلام سفارشات بسیاری دربارهی مسجد شده است که ما به عنوان نمونه ه چند حدیث اکتفا می کنیم :
قال رسول الله «ص» :
کونوا الدنیا ضیافا و اتخذوا المساجد بیوتا .
پیامبر خدا فرمود : در دنیا میهمان باشید و مساجد را به خانه ی خود قرار دهید .
قال رسول الله «ص» : بشر المشائین الی المساجد فی ظلم اللیل بنور
ساطع یوم القیامه
پیامبر خدا فرمود : مژده بده به کسانی که در تاریکی های شب به مساجد می روند به نوری که در روز قیامت می درخشد .
قال الصادق «ع» : من بنی مسجدابنی الله له بیتا فی الجنه
امام صادق فرمود : هرکس مسجدی را بنا کند ، خداوند برای او در بهشت خانه ای بنا می کند .
به خاطر همین سفارش ها و تاکیدهاست که مسلمانان در تمام بلاد اسلامی در هر محله و روستایی ، مسجد بنا کردند و هیچ محله ای نیست مگر این که یک یا چند مسجد در آنجا وجود دارد . انبوهی مساجد مسلمانان ، دلیل روشنی بر اهتمام فوق العاده آنان بر تاسیس مسجد است . به گفته ی یعقوبی ، در بصره هفت هزار مسجد وجود داشت .
و نیز او می گوید : بغداد دارای سی هزار مسجد است .
در قرون اولیه اسلامی بخصوص در عهد رسول گرامیاسلام «ص» مسجد مرکز همه گونه فعالیت های فرهنگی و اجتماعی و حتی نظامی بشمار می رفت . می توان گفت که مسجد قلب تپنده ی جامعه ی اسلامی بود .
از یک سو دادگاه ها و محکمه های قضایی در مسجد تشکیل می شد و مسائل حقوقی و کیفری مردم در مسجد تشکیل می شد و مسائل حقوقی و کیفری مردم در مسجد به داوری گذاشته می شد و از دیگر سو به عنوان یک مرکز نظامی در امور مربوط به جنگ و سازماندهی سپاه و طراحی نقشه های نظامی مورد استفاده می گرفت مسلمانان از طریق مسجد بسیج می شدند و از سوی دیگر دید و بازدیدها و ملاقات ها و محل تجمع مومنان و جائی برای مشورت ها و تصمیم گیری ها بود .
همچنین مسجد جایگاهی بود برای فراگیری علوم و آموزش های گوناگونی که جامعه اسلامی به آن نیازمند بود . در مسجد علاوه بر بیان احکام و مسائل فقهی و تفسیر قرآن ، اصول و مسائل فقهی و تفسیر قرآن ، اصول عقائد اسلامی و حتی بحث های ادبی و عقلی مورد مذاکره قرار می گرفت . مسلمانان در طول تاریخ به ساختمان مساجد نیثز اهمیت خاصی داده اند و گاهی با ساختن یک مسجد شاهکار بزرگ معماری عصر را به وجود آورده اند .
در مساجد ، تجلی انواع هنرهای اسلامی را می توان دید ، مسجد نموداری از هنر معماری کاشی کاری و نقاشی و خطاطی و گچ بری و آئینه کاری و منبت کاری و صنایع دستی و دیگر هنرها که در قندیل ها و فرش ها و پرده ها و ظرف ها و شمعدانی ها به کار رفته است می باشد ، و می توان گفت : مسجد گالری هنرهای اسلامی است .
بعضی از مساجد از لحاظ معنوی خصوصیاتی دارند که مساجد دیگر فاقد آن هستند ، مثلا خاطره ی مهمی را به یاد می آورند و یا به وسیله و یا دستور عزیزی و ولیی از اولیاء خدا ساخته شده اند که همین امر موجب عظمت آن مسجد و توجه ویژه مسلمانان به آن شده است مانند مسجد الحرام که پایگاه توحید و محل انجام مناسک عظیم حج است و یا مسجد پیامبر در مدینه که یادآور خاطره ی خطیر پیامبر بزرگوار اسلام و هم محل دفن پیکر پاک آن بزرگوار است . و همچنین مسجد الاقصی یا مسجد کوفه مسجد سهله و یا مسجد براثا که هر کدام دارای خاطره ها و سوابق درخشان تاریخی است .
یکی از مساجدی که نام آن همواره یادآور نام گرامی حضرت بقیه الله امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است ، مسجد مقدس« جمکران» در شش کیلومتری شهر قم می باشد که حدود یکهزار سال پیش به دستور خود آن حضرت ساخته شده و از آن زمان به بعد مطمح نظر و مورد توجه عاشضقان و دلباختگان و ارادتمندان ان حضرت قرار گرفته است .
در طول تاریخ این مسجد کرامات و معجزات بسیاری در آنجا دیده شده و شیعیان و علاقمندان حصرت مهدی«ع» از هر سو بار سفر بسته و برای خواندن نماز در این مسجد همواره از احترام و قداست خاصی برخوردار است . بعضی از علماء و مراجع تقلید و بزرگان ، معجزات و عنایاتی درباره ی این مسجد نل شده که نشان می دهد آنان چگونه به این محل مقدس احترام می گذاشتند ، از جمله آنها مرحوم آیه الله العظمی حائری موسس حورزه ی علمیه ی قم و مرحوم آیه الله العظمی حجت کوه کمری ، آیه الله العظمی امام خمینی ، مرحوم آبه الله العظمی سید محمد تقی خوانساری و مرحوم آیه الله العظمی بروجردی ، و مرحوم آیه الله العظمیگلپایگانی و مرحوم آیه الله العظمی نجفی مرعشی ، مرحوم ایه الله العظمی اراکی و غیر آنها را می توان نام برد . عنایت وعلاقه مقام معظم رهبری به این مسجد مقدس جمکران آنقدر زیاد است که طبق گفته ی مسئولین محترم بارها به این مسجد شریف جمکران آنقدر زیاد است که طبق گفته ی مسئولین محترم بارها به این مسجد شریف جمکران تشریف آورده اند ، نظر آنان درباره ی مسجد جمکران در همین کتاب نقل خواهیم کرد .
همچنین از علماء و اساتید حوزه علمیه و مراجع فعلی نیز که در حال حیات هستند نمونه هایی در ذکر معجزات و کرامات این مسجد خواهیم آورد .
ما در این کتاب تاریخچه ی احداث مسجد جمکران را با تکیه بر منابع فراوانی از کتب علماء گذشته ذکر خواهیم کرد و آنگاه نظرات علماء و اساتید و مرتاجع را خواهیم آورد و نمونه های اندکی از معجزات بسیاری که در این مکان شریف به مقوع پیوسته است نقل خواهیم کرد ، و در پایان مطالب مختصری در پیرامون حضرت مهدی ارواحنا فداء فدا خواهیم آورد .
این کتاب ارمغانی است برای شیفتگان امام زمان و عاشقان مسجد جمکران که همواره و بخصوص در سب های چهارشنبه از اطراف و اکناف و دور و نزدیک آهنگ سفر به مسجد جمکران می کنند و در گوشه ای از آن باخدای خود با راز و نیاز مشغول می شوند ، و پس از ادای نماز مخصوص مسحد ، به دنبال گمشده ی خود هستند وآن در دانه ی یکتا و عزیز سفر کرده را می خوانند و راز خود را با او در میان می گذارند .
تا تو ز کسی روی نهان کرده ای خون به دل پیر و جوان کرده ای
در آخرین فراز از این پیشگفتار توجه خوانندگان گرامی را به این نکته جلب می نمایم که فرمان لازم الاطاعه ی حضرت بقیه الله – ارواحنا فداه – به شیخ حسن بن مثله جمکرانی در بیداری بوده ، چنانچه از متن داستان و تاکید مرحوم آیت الله حائری به روشنی ثابت می شود ، و بنای فعلی مسجد مقدس جمکران نیز به فرمان آن حضرت است ، چنانچه در منابع و ماخذ بر آن تاکید شده است.
بر شیفتگان حضرت صاحب الزمان – عج الله تعالی فرجه الشریف – است که این مکان مقدس را قدر بدانند و در هر فرصتی به این مکان مقدس بشتابند و مشکلات خود را با آن امام رئوف در میان بگذارند و خدای را به نام او بخوانند و سریع الاجاه بیابند ، ما نیز عاجزانه از شیفتگان کویش تقاضا می کنیم که هنگام تشرف نخست برای تعجیل در امر فرج دعا کنند و حوائج آن حضرت را بر حوائج خویش مقدم بدارند .
ای عاشقان امام زمان و علاقمندان مسجد جمکران ، قدر خودتان را بیشتر بدانید که خداوند این توفیق را به شما داده است ، در این مکان مقدس « مسجد جمکران» مشغول عبادت و راز نیاز باشید ، مسجدی که حضرت امیرالمومنین علی «ع» از آن به پسر یمتنی خبر داده است ، مسجدی که به امر مبارک حضرت ولی عصر امام زمام «ع» بنا گردید .
امام زمان فرموده : من صلی فیه کمن صلی فی البیت العتیق .
مسجدی که آیات عظام و علماء اعلام پیاده به آن مکان مقدس مشرف
می شدند .
مسجدی که رفت و آمد حضرت بقیه الله الاعظم امام زمان «ع» به آن
می باشد ، که در این مدت عده ای زیاد محضر آن بزرگوار رسیده و از برکات آن حضرت به فیض رسیده اند .
اگر کسی دارد به دل درد و فغان بایدش رو آورد بر جمکران
جمکران دارالشفای مومن است چون طبیب آن بود صاحب زمان
در خاتمه :
امیدوارم که این اثر ناچیز مورد عنایت حضرت رب الارباب و ارواح طیبه حضرات معصومین علیهم الاسلام قرار گیرد و خوانندگان محترم را مفید فایده و مثمر ثمر باشد برایم باقیات الصالحات باشد ، برای یوم لا ینفع مال و لا بنون ، و الباقیات الصالحات خیر عند ربک ثوابا و خیر اقلا .
در اینجا فرصت را مغتنم شمرده ، از آیات عظام و علماء اعلام و حجج اسلام و بزرگان و دوستان عزیزی که از تالیفات قبلی اینجانب استقبال کردند و مرا مورد تشویق قرار دادند صمیمانه سپاسگذاری می کنم ثوابی از آن به ارواح مقفدسه علماء و شهداء و صالحین از مومنین و بانیان خیر و اموات دوستانی که ما را در چاپ این کتاب پر ارزش مسجد جمکران تجلی گاه صاحب الزمان «ع» یاری نمودند و والدین اینجانب و اخوی محترم مرحوم مغفور آیت الله حاج سید قادر میر عظیمی قرار دهد ، آمین یا رب العالمین بحق محمد و آله الطاهرین .
پیشگویی امیر مومنان علی علیه السلام از مسجد مقدس جمکران
در خلاصه البلدان این حدیث مذکور است از کتاب مونس الحزین از تالیفات شیخ صدوق ، با اسناد صحیح و معتبر از امیرالمومنین علیه السلام که فرمود :