ثبت سفارش
عنوان محصول
قیمت
0

پایان نامه جلوه های اهورا یی و اهریمنی در شاهنامه فردوسی

Code: #10003882
تعداد صفحات
370
فرمت فایل
word
سال
1390
مقطع
کارشناسی ارشد

خلاصه پایان نامه جلوه های اهورا یی و اهریمنی در شاهنامه فردوسی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد .A.M

گرایش : زبان و ادبیات فارسی

فصل اوّل :      

 

 کلیّات   پژوهش

طرح و بیان مسئله :

شناخت بیشتر جلوه های اهورا و اهریمن در شاهنامه ی فردوسی و بررسی آنها  همراه با دلایل و شواهد شعری موضوع این تحقیق است.

 

ضرورت و اهمیّت موضوع :

از آنجا که در شاهنامه ی فردوسی مطالب به صورت کلّی  منظوم نوشته شده است و با توجّه به حجم کتاب ضرورت داشت که به صورت جداگانه و متمایز به جلوه های اهورا و اهریمن در شاهنامه پرداخته شود . هم بخاطر سودمند و جذّاب  واقع شدن مطالب برای علاقمندان و بهره گیری از آنها و هم برای صرفه جویی در وقت و استفاده ی بهینه و آشنایی بیشتر با جلوه ها این تحقیق صورت گرفته است که حاوی مطالب سودمند و قابل استفاده برای تمام اقشار جامعه در داخل و خارج از کشور  می باشد که  بررسی و تحقیق به وسع توان و وقت این جانب در طول پایان نامه انجام گرفته شده  است.

 

پیشینه ی تحقیق:

         در مورد شاهنامه ی فردوسی کتابهای فراوانی درداخل و خارج از کشور نوشته شده است و تصحیح و شرح و گزارشهایی توسّط محقّقان  و اساتید زبان و ادبیات فارسی صورت گرفته است . اما در مورد تمایز جلوه های اهورا و اهریمن کتاب و اثر خاصّی تدوین و تألیف نشده است .

       در مورد قهرمانان و پادشاهان مندرج در شاهنامه ی فردوسی آثاری چون حماسه سرایی در ایران و اسطوره های ایرانی ، اساطیر ایران ، زندگی و مرگ پهلوانان و فرهنگ نام های شاهنامه تألیفاتی وجود دارد اما در مورد جلوه های اهورایی و اهریمنی به طور طبقه بندی شده اثر خاصّی در داخل یا خارج از کشور وجود ندارد .

هدف و ضرورت تحقیق:

        معرّفی جلوه های اهورایی و اهریمنی ( زیبا و زشت یا  نیک و بد ) به صورت ساده به نثر و نظم که همه ی آحاد و اقشار جامعه و علاقمندان  و ادب دوستان به حماسه ، شاهنامه ، فرهنگ و علم ایرانی و ادبیّات فارسی بتوانند از آن بهره ببرند و از داستانهای شیرین آن لذّت برده و امید است که با از این طرح طبقه بندی شده تاریخ پیشینیان ایرانی قبل از اسلام در ایران ، در حین مطالعه ،  بهره ی لازم  ببرند و مورد استفاده قرار دهند.

      این تحقیق در ضمن بخاطر طبقه بندی بودن جلوه ها ؛ تسهیل در امر مطالعه و موجب صرفه جویی گردیدن وقت خواهدشد و در واقع به عنوان منبع  در دسترس آسان قرار خواهد گرفت و به صورت منظم و متمایز اعمال و افعال جلوه ها جداگانه درج گردیده است .

 

سوالات تحقیق:

1- منظور از اهورا و اهریمن در شاهنامه چیست ؟         

2-  جلوه های اهورا و اهریمن در شاهنامه ی فردوسی کدامند ؟

3-  آیا جلوه های اهورا و اهریمن از هم متمایزند  یا به هم پیوسته ؟

4- چرا برخی جلوه ها اهورایی و برخی اهریمنی هستند ؟

5-  آیا جلوه هایی هست که هم اهورایی و هم اهریمنی باشند؟

6- برای شناخت جلوه ها از همدیگر چگونه می توان پی برد؟

7- بررسی و شناخت جلوه ها چه اهمیّت و ضرورتی دارد؟

8- جلوه ها حاوی چه مفاهیم و مطالبی می باشند و چه اهدافی را دنبال می کنند؟

 

روش اجرای  تحقیق :

          ابتدا به تحقیق و مطالعه در کلّ نثر و نظم شاهنامه پرداخته شده است و با یادداشت برداری حین مطالعه به صورت فیش برداری نکات مثبت و منفی جلوه ها از همدیگر مشخّص شده و  سپس به صورت طبقه بندی شده نوشته شده است. ابتدا نثر و داستانهای آن تدوین و همراه با آن نظم و  منابع و مأخذ مربوط درج گردیده است.

       لازم به ذکر است که در گردآوری این اثر بخاطر ضیق وقت تلاش لازم بکاربرده و با راهنماییهای اساتید  راهنما و مشاور مراحل اساسی طی شده است . این طرح تخقیقی شامل 5 فصل  با عناوین : کلیّات پژوهش ،  مفاهیم کلّی ، جلوه های اهورایی ، جلوه های اهریمنی ،  جلوه های اهورایی و اهریمنی  ( چهره های دوگانه ) تهیه و تنظیم گردیده است.

    در پایان هم منابع و مآخذ مربوط نوشته شده است. ابتدا ریشه ی اسامی و عناوین شخصیّت ها توضیح داده شده و سپس به صورت نثر و نظم به آنها پرداخته شده است و در پایان هر موضوع نتیجه گیری گردیده است. نتیجه و چکیده ی فارسی و انگلیسی تحقیق به صورت فهرست وار درج گردیده است.

 

چکیده:

 

جلوه های اهورا و اهریمن  معرّفی کننده ی زیبایی ها در برابر زشتی های پادشاهان و پهلوانان و زنان و انسانهای اهورایی ، الهی و آزادیخواه  در برابر اشخاص اهریمنی ، ستمگر ، زورگو و زیاده خواه است ؛ در واقع بیانگر صف آرایی حق در برابر باطل  و خوبی و نیکی در برابر زشتی ها و پلیدی هاست . 
در این طرح تحقیقی به طور مشخّص به شناسایی چهره های اهورایی و اهریمنی در  شاهنامه ی فردوسی پرداخته شده و با دلایل و شواهد روشن علل اهورایی و اهریمنی بودن آنها بیان شده است.

         آمیختگی نظم و نثر در یکجا و سادگی و صراحت در این طرح زیبایی خاصّی به آن بخشیده است . جلوه های  اهورا و اهریمنی در حقیقت از درد و رنج انسانهای خداپسند ، آزاده خواه ، شجاع و حق طلب حکایت دارد و از زشتی ها ، دروغ و نیرنگ ، خیانت ، ناپاکی و بیداد ،  و قدرت و شهرت طلبی پادشاهان و سرداران  تورانی پرده بر می دارد. 

 

عملکرد و رفتار و خلق و خوی افراد در مسیر تحقیق کاملاً آشکار است ، به طوریکه هر خواننده ای می تواند با خواندن جلوه ها مفاهیم قابل ملاحظه ای درک و دریافت کند. ایران و ایرانی که همواره بر پاکی و بزرگ منشی معروف بوده اند در  مقابل زیاده خواهی ها ، ستمگریها و قدرت طلبی های تورانیان قرار می گیرند و در واقع شاهنامه صحنه ی جنگ  تمام عیار  عدل و داد مقابل ظلم و بیداد است.
  با ارایه ی این طرح چهره ها و جلوه ها کاملا از هم متمایز شده است. می توان گفت بازتابی از نحوه ی زندگی و کردار، رفتار، گفتار و پندار اشخاص در شاهنامه است. جلوه های نیک آن می تواند به عنوان سر مشق انسانهای آزاده و حق جو قرار گیرد.

مفاهیم آن حاکی از عبرت های تاریخی در مسیر زمان بر خاسته از فطرت و دل انسانهای آکاه و آزاده که در مقابل طوفان های ستم و استبداد چون کوهی سر برافراشته و استوار به یاری حق و حقیقت به پا خاسته اند.

 

 

 
 مقدّمه  : 
شاهنامه ی فردوسی گنجی ارزشمند و  اثری بی بدیل و بی نظیری است که سی سال در نوشتن و  گرد آوری آن زحمات و درد و رنج های فراوانی کشیده شده است . شاهنامه ی فردوسی با آنکه  به ایران و ایرانی  تعلّق دارد اما متن و محتوا و فرهنگ حاکم در این اثر ماندگار بسان ستارگانی در کهکشان آسمان تیره و تاریک  ، همه  جای این آسمان علم و ادب ،  حماسه و اسطوره را زرفشان و درخشان نموده است . 
این کتاب اوج هنر و ایثار و شهامت و تلاش فردوسی  و شعر ایرانی است  که سالهای سال در قلّه ی علم و فرهنگ و ادب اران و جهان بسان مرواریدی  می درخشد .  بی گمان متن و محتوای شاهنامه حکایت از تلخی ها و رنج های فراوانی از پادشاهان اهورایی و اهریمنی دارد که چگونه زیسته اند و امروز چه تصویری از آنها در اذهان همگان بر جای مانده است و پهلوانان چگونه در برابر هجوم ستمگران و کینه جویان سینه سپر کرده اند و ردّ پای هر کسی بی شک در مسیر این حماسه ها و زمان پای بر جاست و روشن  . 
آری شاهنامه آینه ی تمام نمای تاریخ و اخلاق و فرهنگ و گذشته است . تنها اسطوره و حماسه نیست بلکه پاسخی است به ندای داد و عدل . جلوه ایست از خوب و بد ، تلخی و شیرینی  دردها و احساسات پاک بشری .  شاهنامه شفّاف تر ین باز گویی ست که جوانمردی  و انسانیت را در لابلای صفحات به رخ می کشاند . عدل در برابر بیداد و جوانمردی  در برابر ناجوانمردی و ظلم . 
  از آنجا که پرداختن به کلّ شاهنامه ی فردوسی کار بسیار دشوار و زمان بری است لذا تا آنجا که فرصت و امکان لازم بوده  ، درگرد آوری جلوه های اهورایی و اهریمنی تلاش شده است . شاهنامه خود دعوتی ست برای مطالعه و لذت بردن از اندیشه ها و سخنان ناب و خردمندانه که هر شنونده ی عاقل و عالمی مسلّماً از آن بهره خواهد جست . امید است این تحقیق و طرح  هر چند ناچیز مورد مقبول ادب دوستان و اندیشه ورزان و عاشقان به فرهنگ و اندیشه ی ایرانی قرار گرفته باشد.

با تشکّر. گل پرور 1390

فهرست پایان نامه جلوه های اهورا یی و اهریمنی در شاهنامه فردوسی

فهرست:

 

چکیده......................................................................................................................... 1

 مقدّمه......................................................................................................................... 2

فصل اول : کلیات پژوهش

طرح مسئله

ضرورت و اهمیّت موضوع

پیشینه­ی پژوهش

هدف تحقیق و ضرورت آن

سوالات

روش تحقیق

فصل دوم:  مفاهیم کلّی در شاهنامه ی فردوسی

اهورا مزدا .................................................................................................................. 3

سروشّ........................................................................................................................ 5

فرّ................................................................................................................................ 8

عقل و خرد ................................................................................................................. 13

سیمرغ......................................................................................................................... 18

آتش............................................................................................................................ 27

اهریمن........................................................................................................................ 33

ا‍ژدها........................................................................................................................... 37

نفس............................................................................................................................ 41

فصل سوم : جلوه های اهورایی در شاهنامه ی فردوسی

 

کیومرث....................................................................................................................... 44

هوشنگ....................................................................................................................... 47

طهمورث..................................................................................................................... 51

کاوه............................................................................................................................ 54

فرانک.......................................................................................................................... 57

 

 

 

فریدون........................................................................................................................ 59

ایرج............................................................................................................................ 65

منوچهر........................................................................................................................ 69

سام.............................................................................................................................. 73

رودابه.......................................................................................................................... 79

اغریرث....................................................................................................................... 84

تهمینه.......................................................................................................................... 87

رستم........................................................................................................................... 92

کیقباد........................................................................................................................... 112

سهراب........................................................................................................................ 117

گودرز......................................................................................................................... 126

سیاوش........................................................................................................................ 130

فرنگیس....................................................................................................................... 146

گیو.............................................................................................................................. 152

منیژه............................................................................................................................ 158

کیخسرو....................................................................................................................... 162

فرامرز......................................................................................................................... 175

گشتاسپ .................................................................................................................... 179

زرتشت....................................................................................................................... 186

زریر............................................................................................................................ 190

پشوتن......................................................................................................................... 195

کتایون......................................................................................................................... 198

داراب.......................................................................................................................... 200

اردشیر بابکان............................................................................................................... 203

شاپور اورمزد ( ذوالاکتاف).......................................................................................... 207

 

 

 

بهرام گور.................................................................................................................... 211

کسری انوشیروان......................................................................................................... 225

بوذرجمهر.................................................................................................................... 238

یزدگرد......................................................................................................................... 244

رستم و فرخزاد هرمزد.................................................................................................. 247

شهران گراز................................................................................................................. 247

فصل چهارم : جاوه های اهریمنی در شاهنامه ی فردوسی

ابلیس........................................................................................................................... 250

ضحاک........................................................................................................................ 253  تور       256

سلم............................................................................................................................. 259

پشنگ.......................................................................................................................... 261

افراسیاب..................................................................................................................... 265

دیو سپید...................................................................................................................... 270

زن جادوگر ................................................................................................................. 271

شاه مازندران............................................................................................................... 272

هومان.......................................................................................................................... 275

سودابه......................................................................................................................... 278

گرسیوز....................................................................................................................... 280

کافور مردمخوار.......................................................................................................... 282

بازور جادو.................................................................................................................. 284

خاقان چین................................................................................................................... 285

اکوان دیو.................................................................................................................... 289

بیدرفش....................................................................................................................... 292

ارجاسپ...................................................................................................................... 293

 

 

شغاد............................................................................................................................ 299

بهمن اسفندیار.............................................................................................................. 303

ماهیار و جانوشیار........................................................................................................ 306

خواهر بهمن................................................................................................................. 307

مزدک.......................................................................................................................... 309  نوشزاد   313

فرایین ( گراز)............................................................................................................. 314

ماهوی......................................................................................................................... 315

فصل پنجم : جلوه های اهورایی و اهریمنی ( جلوه های دوگانه)

جمشید........................................................................................................................ 316

کیکاوس...................................................................................................................... 319

پیران............................................................................................................................ 329

اسفندیار...................................................................................................................... 337  

همای چهر زاد.............................................................................................................. 345

نتیجه .......................................................................................................................... 348

منابع و مآخذ................................................................................................................ 349

چکیده ی انگلیسی

منبع:

 

1.. حضرت محمّد ( ص ) . 1383، قرآن کریم، ترجمه ی انصاریان حسن . نشر اسوه ، چاپ اوّل

2. . حضرت علی ( ع) ، 1389 ، نهج البلاغه ، انصاریان حسن، انتشارات پیام آزادی، چاپ نهم

3.  حضرت علی ( ع)  1377غرر الحکم.  ترجمه ی انصاری قمی. علی ،قم . چاپ نهم

4. دبیر سیاقی دکتر سیّد محمد ،1381 ،  داستانهای نامور نامه ی باستان شاهنامه ی فردوسی ،  26 جلد تهران  ، نشر قطره ،  چاپ سوم

5.  رستگار فسایی منصور، 1388 ، فرهنگ نام های شاهنامه  ، تهران ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، چاپ سوم 

6. . کزّازی دکتر میر جلا ال الدین  ،  1386 ، نامه ی باستان جلد اول  و سوم ، تهران ؛ سمت. چاپ چهارم            

7 آرتور کریستن سن،۱۳۶۷،   ایران در زمان ساسانیان، تهران ، انتشارات امیر کبیر ، چاپ  دوم

8.  وستا سرخوش کرتیس ، ترجمه ی  مخبر عباس ،  1386 ، اسطوره های ایرانی ، چ 6، نشر مرکز

9. بهار مهرداد ، 1352  ، اساطیر ایران .تهران ، بنیاد فرهنگ ایران . چاپ دوم

10. صفا ذبیح الله ، 1389 ، حماسه سرایی در ایران ، تهران ،  اتشارات امیر کبیر،   چاپ چهارم

 11 . صفا  ذبیح الله  1377،  تاریخ ادبیات ایران  ، تهران ، انتشارات ابن سینا . چاپ پانزدهم

12. بهار مهرداد   ، 1386 ،  پژوهشی در اساطیر ایران ، انتشارات آگاه . چاپ 6

13.  معین محمد  ، 1355، مزدیسنا و ادب پارسی انتشارات دانشگاه تهران ، 2 ج ، چاپ سوم

14. منطق الطیر، نیشابوری عطار ،    ۱۳۸۳  ، تصحیح شفیعی کدکنی محمد رضا ، انتشارات سخن

15. فردوسی. شاهنامه ،  بر گردان روایت گونه ی داستانهای شاهنامه  به نثر ، دبیر سیاقی دکتر سیّد محمد ، 1389،  تهران ، نشر قطره چ دهم

16. ویکی پدیا ،  1390 ، و ب سایت دانش نامه ی آزاد  wiki.orghttp://www.media           

17. معین دکتر محمد ، فرهنگ معین 1375 ،  انتشارات امیر کبیر .  چاپ سوم

18. علینقی منزوی ،  ۱۳۷۹  ، سی مرغ و سیمرغ ، انتشارات راه مانا،       

19. سلطانی گرد فرامرزی علی  ،۱۳۷۲ ،سیمرغ در قلمرو فرهنگ ایران، ، انتشارات مبتکران،

20. پورنامداریان تقی دیدار با سیمرغ، ،۱۳۷۴ انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،

21. اوشیدری،  ۱۳۷۶جهانگیر. دانشنامه ی  مزدیسنا، واژه نامهٔ توضیحی آیین زرتشت. تهران: نشر مرکز چاپ اول،.                                                                                                        

22. کریستن سن آرتور امائول. ۱۳۷۶ ترجمه ی  صفا، ذبیح الله. مزداپرستی در ایران قدیم. ، تهران: انتشارات هیرمند، چاپ چهارم.

23. کابلی، مهدیزاده. ۱۳۸۱، خراسان بزرگ مهد آیین زرتشت. ، مشهد: نشر نوند، چاپ اول .         24. آموزگار، ژاله و تفضلی احمد. ۱۳۷۰ ،  اسطوره ی  زندگی زردشت. تهران: انتشارات بابل.            25. گات‌ها، پورداوود، ابراهیم. 1356 ، گات‌ها، قدیمی‌ترین قسمتی از نامه ی مینوی اوستا. تهران، انتشارات اساطیر.

26. رضی، هاشم. راهنمای دین زرتشتی. تهران: سازمان انتشارات فروهر .

27. جان هینلز. شناخت اساطیر ایران،  . 1389ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی ، تهران. ایران نشر چشمه.چاپ ششم

28. برهان قاطع، حسین بن  خلف تبریزی محمد ،1361  ، به اهتمام محمد معین ،4 ج. انتشارات امیر کبیر. چ 4چهارم

29. نظامی گنجوی، حمیدیان ، س . 1376، هفت پیکر، با تصحیح و حواشی حسن وحید دستگردی ، تهران ، نشر قطره

30. دوستخواه، جلیل. ۱۳۸۱ ،  اوستا، کهن‌ترین سرودهای ایرانیان ج۲. گزارش و پژوهش: جلیل

دوستخواه، تهران: مروارید، چاپ ششم،

31. علی اکبر  دهخدا  ، لغتنامه .

32.  فردوسی،  شاهنامه. 1376 ، به کوشش حدادیان سعید، ، شاهنامه ی فردوسی ، تهران ، نشر قطره ، چاپ چهارم ، 4 جلد.

33. رضی هاشم ،   1346 ، فرهنگ نامهای اوستا  ، انتشارات فروهر . چاپ دوم   

34. حسن ( مشیرالدوله). ۱۳۶۲، تاریخ باستانی ایران پیرنیا،. تهران: انتشارات دنیای کتاب.               35 . ندوشن.  دکتر محمد علی اسلامی 1385 ، زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه ، تهران، نگاران شهر، چاپ اوّل.

36.  هانری مانسه ، 1375، فردوسی و حماسه ی ملّی ،  به ترجمه ی مهدی روشن ضمیر ، دانشگاه تبریز، چاپ دوم.

37. زرین کوب، عبدالحسین، ۱۳۶۴ ، تاریخ مردم ایران قبل از اسلام. تهران: انتشارات امیر کبیر،

38. کریستین سن،  1354  ، ترجمه ی یاسمی رشید،  ایران در زمان ساسانیان ، نگاه .  تهران  . چاپ سوم

39. آذرگشسب فیروز ، 1360  ، رستم شهزادی - برگردان گاتا ،گاتا سرودهای زرتشت - انتشارات فروهر و فردوس

40. خداداد خنجری،  1380، بینش زرتشت ، پژوهنده با همکاری ماهنامه چیستا ، چاپ دوم

تگ‌ها