خلاصه پایان نامه تخفیف مجازات و تحولات آن از منظر قانون مجازات اسلامی 1392
پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)
حقوق
حقوق جزا و جرم‌شناسی
مسائل جزائی بخش مهمی از حقوق کشورهای جهان را تشکیل می‌دهد. در این مسائل بعد از اصل برائت که باید در مورد متهمان به‌طورکلی موردتوجه قرار گیرد، اعمال موارد مربوط به تخفیف مجازات و یا تبدیل مجازات است که به‌نوعی باید با شأن و منزلت متهم و جرم ارتکابی وی مطابقت داشته باشد، در بحث تخفیف مجازات این مسئله مهم است که در صورت وجود عوامل مختلف از قبیل موقعیت اجتماعی، همکاری با دادگاه، سوابق کیفری و ... مجازات مرتکب را به نحوی مورد تخفیف قرارداد تا متهم بتواند با به دست آوردن فرصت دیگر آینده موفقی در زندگی خود داشته باشد. به نظر می‌رسد که قانون مجازات اسلامی 1392 با رویکرد بهتری نسبت به قانون مجازات اسلامی 1370 مسئله تخفیف مجازات را موردبررسی قرار داده و در این زمینه به حقوق کشورهای اروپایی نزدیک‌تر شده است در تقسیم‌بندی قانون مجازات اسلامی به حدود ودیات و قصاص و تعزیرات و با توجه به تعاریف این واژه‌ها مشخص می‌شود که در مباحث مربوط به حدود ودیات و قصاص امکان اعمال تخفیفات جهت سبک کردن مجازات متهم وجود ندارد، بلکه در تعزیرات ممکن است با درخواست وی و شرایط مندرج در متن قانون بتوان تخفیف مناسبی به نام‌برده اعطا کرد. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در طی مواد 37، 38 و 39 خود به‌طور مشروح موارد مربوط به تخفیف مجازات و معافیت از آن را بیان نموده و نیز در ماده 19 طی یک اقدام ابتکاری و ابداعی مجازات تعزیری را به هشت درجه تقسیم نموده است و در ماده 37 آن، مقدار تقلیل حبس را به میزان یک تا سه درجه از مجازات مندرج دربند 37 و دربندهای ب، پ و ت آن موارد تبدیل مصادره اموال به جزای عمومی و نیز انفصال دائم از خدمت به انفصال موقت و نیز تقلیل سایر مجازات تعزیری را بیان نموده و آن را مشروط کرده است. همچنین در ماده 39 آن قانون ازجمله اقدامات قانونی صدور حکم به معافیت از کیفر را به قضات محترم مجاز دانسته که خود نوعی اقدام نوین در سیاست کیفری جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود. به نظر می‌رسد که این قانون در این مواد مربوط به تخفیف مجازات متأثر از حقوق جزای فرانسه و انگلیس بوده و قانون‌گذار ایران دریچه‌های نوینی از مجازات و مباحث مربوط به آن را با نگاه به حقوق کشورهای اروپایی پایه‌گذاری کرده است.
مقدمه
وقوع انقلاب اسلامی ایران و ایجاد حکومت جمهوری اسلامی ایران در این کشور تأثیر بسیار شدیدی در قوانین مختلف و ازجمله قوانین جزائی به‌جای گذاشته است. با توجه به اینکه در بحث‌های جزائی پایه و اساس به نفع متهم رأی دادن هست، مباحث مربوط به تخفیف مجازات نیز دچار تحول شگرفی شده است. اصطلاحات جنحه و جنایت که در حقوق کیفری قبل از انقلاب مطرح بوده است، با تعاریف اسلامی به واژه‌هایی مانند حدود، دیات، قصاص و تعزیرات تبدیل گشته و فقه اسلام در قالب مواد مختلف قانون مجازات اسلامی پای در عرصه وجود نهاده است. با توجه به‌شدت عمل قانون‌گذار الهی در تعریف حدود، دیات و قصاص می‌توان گفت که مباحث مربوط به تخفیف مجازات در این موضوعات اصلاً مطرح نیست، بلکه در مباحث مربوط به تعزیرات که دامنه‌ی بسیار زیادی از جرائم را در برمی‌گیرد، از موارد مربوط به اعمال تخفیف مجازات است. بحث کیفیات مخففه و استفاده از آن دقیق و ظریف است و در اصلاح و درمان بزهکاران نقش چشمگیری دارد. با محدودیتی که در قوانین جزایی فعلی ایران برای اعمال این کیفیات وجود دارد، قاضی باید در حد توان با برخورداری صحیح و دقیق و با توجه به شخصیت مجرم و اوضاع‌واحوال و مختصات جرم از این کیفیات در حد مطلوب استفاده کند، بررسی موضوع تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 و 1392 و رویکرد این قوانین به این موضوع به همراه شرح آن‌ها و نظرات حقوقدانان محترم موضوع اساسی این پژوهش است که امید است موردتوجه علاقه‌مندان قرار گیرد.
الف) بیان مسئله
در مسائل کیفری، با توجه به رفتار متهم در مرحله تعقیب و تحقیق و دادرسی، گذشت شاکی و یا مدعی خصوصی و جبران ضرر و زیان ناشی از جرم و مواردی از این قبیل، قانون‌گذار به دادگاه اجازه داده است که در موارد محدودی، بزهکار را از کیفر مجازات معاف و یا تحت شرایطی قانونی در میزان مجازات وی تخفیف دهد. قانون‌گذار در بسیاری از موارد مجازات را به دلایلی، تخفیف می‌دهد و یا امکان اجرای آن‌ها را غیرممکن می‌سازد. این تخفیف‌ها تحت عنوان کیفیات مخففه قضایی و گاه نیز معافیت‌های قانونی موردمطالعه قرار می‌گیرد. در سیر تاریخچه قانون‌گذاری در ایران، موضوع تخفیف مجازات در مواد 44، 45 و 46 مکرر قانون مجازات عمومی 1304 و مواد 45 و 46 قانون اصلاحی 1352 و نیز در ماده 22 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 بیان گردیده است.[1] و در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، تخفیف مجازات طی مواد 37، 38 و 39 آمده است. در قانون اخیرالذکر، موضوع انواع کیفیات مخففه مجازات تحت دو عنوان (کیفیات مخففه قضایی: مواد 37 الی 39 ق.م.ا و معاذیر قانونی معاف کننده و مخففه مجازات) بیان گردیده که دادگاه می‌تواند در صورت احراز جهات مخففه، مجازات تعزیری را به‌تدریج مندرج در ماده (37 ق.م.ا) تقلیل دهد و یا تبدیل به مجازاتی از نوع دیگر نماید که مناسب‌تر به حال متهم باشد. شاید مهم‌ترین تحول در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 را بتوان چنین گفت که کیفیت مخففه قضائی، نهادی اختیاری درید قاضی می‌باشند؛ و این کیفیات فقط در جرائم تعزیری و با رعایت یکی از شرایط مصرح در ماده 38 قانون مجازات اسلامی 1392 قابل‌اعمال‌اند و باید در حکم، صریحاً قید گردد؛ و عدم اجرای این امر، تخلف انضباطی برای مقام قضائی است.[2] و در جرائم اطفال و نوجوان دادگاه می‌تواند در صورت احراز جهات تخفیف، مجازات را به نصف حداقل تعیین کند و اقدامات تأمینی و تربیتی را به اقدام دیگری تبدیل کند. تعیین محدوده تبدیل و تقلیل مجازات به‌موجب ماده 37 ق.م.ا مصوب 1392 از ویژگی‌های آن است به‌طوری‌که مثلاً انفصال دائم به انفصال موقت 5 تا 15 سال و مصادره اموال به جزای نقدی درجه 1 تا 4 و حبس به میزان 1 تا 3 درجه تقلیل یافته است.[3] قانون‌گذار در ماده 37 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به‌جای واژه تخفیف،واژه تقلیل را به‌کاربرده است؛ زیرا تبدیل و تقلیل دو مصداق تخفیف هستند و عطف واژه تبدیل به واژه تقلیل با حرف «یا» در این ماده حکایت از ممنوعیت تقلیل و تبدیل به‌صورت همزمان دارد؛ و از نوآوری‌های قانون جدید است.[4]
البته در این موضوع، ابهاماتی نیز ملاحظه می‌شود مثلاً اینکه آیا تخفیف مجازات و احکام آن، مندرج در قانون مجازات اسلامی 1392 شامل قوانین جرائم نیروهای مسلح می‌شود و یا نه؟ و آیا ماده 9 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مشمول قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می‌شود؟
در این پایان‌نامه کلیه مطالب مربوط به بحث تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی 1392 و تحولات آن و سیر تاریخی این عنوان در تاریخ حقوق جزایی ایران به‌ویژه تغییرات جدید آن در مقایسه با قانون مصوب 1370 بررسی و ضمن نتیجه‌گیری، پیشنهاد‌هایی ارائه خواهد شد.
ب) پیشینه پژوهش
عظیم زاده در پیرامون تخفیف مجازات می‌نویسد: تغییر ماهیت مجازات به مجازات مناسب‌تر به حال متهم در راستای سیاست فردی کردن مجازات است.[5]
در ماده 22 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370، میزان تخفیف مجازات بر عهده قاضی گذاشته‌شده بود که البته تخفیف در صورتی صدق می‌کند که مجازات، کمتر از حداقل قانونی باشد قانون جدید (مصوب 1392) میزان تخفیف را بر مبنای درجه تعزیرات قرار داده است.[6]
در صورت تأیید رأی بدوی، اعمال تخفیف یا تعلیق مجازات توسط دادگاه تجدیدنظر با توجه به عدم نص قانونی در منع آن و تفسیر مقررات جزایی به نفع متهم و با توجه به مفهوم مخالف ماده 258 قانون آئین دادرسی کیفری بلااشکال است.[7]
علی‌آبادی در مورد اعمال تخفیف مجازات می‌نویسد: اعمال تخفیف مجازات در حکم غیابی به جهت فقدان ممنوعیت قانونی مجاز است.[8]
ولیدی می‌نویسد: بااینکه دادگاه در تشخیص جهات تخفیف مجازات مطلقاً آزاد است ولی قلمرو اعمال این اختیار ممکن است ازنظر نوع جرم و یا مجرمی که می‌تواند از این تخفیف بهره‌مند شود و نیز ازنظر مقام قضایی که حق اعطای این تخفیف را دارد، نامحدود نباشد.[9]
نوربها درزمینهٔ تخفیف مجازات، نظر خود را چنین بیان می‌دارد: به اعتقاد ما با توجه به اینکه قانون تخفیف «مجازات» را موردنظر قرار داده و حداقل مجازات نیز ازنظر ماهیت تفاوتی با بقیه آن ندارد، لذا این تخفیف امکان دارد به شرطی که از کمترین حد آن (یک روز به‌عنوان‌مثال در کیفر حبس) کمتر نباشد؛ اما تبدیل مجازات به‌عنوان تخفیف علی‌القاعده، صحیح نیست مگر اینکه قانون خود این تبدیل را اجازه دهد.[10]
گلدوزیان می‌نویسد: در مواردی که نظیر جهات مخففه مذکور در ماده 22 قانون مجازات اسلامی (1370) در مواد قانونی خاصی پیش‌بینی‌شده باشد دادگاه نمی‌تواند به‌موجب همان جهات دوباره مجازات را تخفیف دهد.[11]
ج) پرسش‌های اصلی پژوهش
1-قانون‌گذار در قانون مجازات اسلامی 1392 در قسمت تخفیف مجازات چه تغییرات اساسی را نسبت به قانون مجازات اسلامی 1370 داشته است؟
2-اطلاق عبارت مجازات تعزیری در بحث تخفیف در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 چه مفهومی دارد؟
3-به‌کارگیری واژه‌های تقلیل و تبدیل در ماده 37 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بر چه چیزی دلالت دارد؟
د) فرضیه‌ها
1-به نظر می‌رسد که تغییرات اساسی در قانون مجازات اسلامی 1392 نسبت به قانون مجازات سال 1370 در موضوع تخفیف مجازات تقسیم‌بندی جرائم تعزیری به هشت درجه و اختیار صدور حکم معافیت از کیفر توسط دادگاه در جرائم تعزیری (درجه‌های 7 و 8 موضوع ماده 39 ق.م.ا) و تعویق صدور حکم به‌عنوان تأسیس حقوقی جدید صورت گرفته باشد.
2-به نظر می‌رسد که اطلاق عبارت مجازات تعزیری در بحث تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 شامل مجازات تکمیلی نیز می‌شود اما درواقع مراد قانون‌گذار مجازات اصلی است زیرا تبدیل مجازات تکمیلی معنا ندارد چون اگر قانون‌گذار مجازات تکمیلی را لازم نبیند اصلاً به آن حکم نمی‌دهد. پس دیگر نیازی به اعمال جهات مخففه و تخفیف نیست جز در مواردی که قانون به‌صراحت بیان کرده است.
3-به‌کارگیری واژه‌های تقلیل و تبدیل در ماده 37 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 حکایت از این دارد که تقلیل و تبدیل به‌صورت همزمان ممنوعیت دارد.
[1] نوربها، رضا، زمینه حقوق جزای عمومی، ص 114.
[2] زراعت، عباس، شرح مختصر قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، ص 164.
[3] همان منبع، ص 164.
[4] همان منبع، ص 164.
[5] عظیم زاده، شادی، حقوق جزای عمومی مطابق با قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، ص 34.
[6] زراعت، عباس،منبع پیشین، ص 164.
[7] معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضاییه، مسائل قانون مجازات اسلامی، ص 68.
[8] علی‌آبادی، علی، حقوق جنایی، ص 125.
[9] ولیدی، محمد صالح، حقوق جزای عمومی، ص 114.
[10] نوربها، رضا، منبع پیشین، ص 137.
[11] گلدوزیان، ایرج، حقوق جزای عمومی، ص 151.
فهرست پایان نامه تخفیف مجازات و تحولات آن از منظر قانون مجازات اسلامی 1392
فهرست:
چکیده 1
مقدمه. 2
الف) بیان مسئله. 2
ب) پیشینه پژوهش... 4
ج) پرسش‌های اصلی پژوهش... 5
د) فرضیه‌ها 5
ه) اهمیت و ضرورت پژوهش... 5
و) روش تحقیق. 5
ز) ساماندهی تحقیق. 6
فصل اوّل: کلیات (مفاهیم، مبانی و تاریخچه)
1 1 جرم....................................................................................................................................................8
1 1 1 تعریف لغوی جرم. 8
1 1 2 تعریف اصطلاحی جرم. 8
1 1 3 جرم در اصطلاح قانون. 8
1 2 حقوق جزا 8
1 3 مجازات.. 9
1 4 تعریف مجازات از دیدگاه حقوقدانان. 9
1 5 انواع مجازات.. 10
1 5 1 انواع مجازات اصلی.. 10
1 5 1 1 حدّ. 10
1 5 1 2 قصاص.... 11
1 5 1 3 دیه. 12
1 5 1 4 تعزیر. 13
1 5 2 مجازات تبعی.. 18
1 5 3 مجازات تکمیلی.. 19
1 5 3 1 شرایط مجازات تکمیلی.. 19
1 6 مفهوم اصل فردی کردن مجازات.. 20
1 7 ویژگی‌ها و خصوصیات مجازات.. 20
1 8 اصول حاکم بر مجازات.. 21
1 9 اهداف مجازات.. 22
1 10 تخفیف... 24
1 11 تخفیف مجازات.. 24
1 11 1 مبانی تخفیف مجازات... 25
1 11 2 تخفیف مجازات و معافیت از آن. 25
1 11 3 علل تخفیف مجازات... 26
1 11 4 هدف از تخفیف مجازات... 27
1 11 5 بررسی تخفیف مجازات ازلحاظ سیر تاریخی و تقنینی.. 27
فصل دوم: تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی 1370، 1375 و قوانین مرتبط دیگر
2 1 معاذیر قانونی (تخفیف قانونی) ..........................................................................................................37
2 2 تقسیمات معاذیر قانونی.. 37
2 3 برخی مصادیق معاذیر قانونی.. 39
2 4 ویژگی معاذیر قانونی.. 39
2 5 تفاوت معاذیر قانونی معاف کننده از مجازات با علل مانع مسئولیت کیفری.. 40
2 6 تخفیف قضائی.. 40
2 7 مجازات مشمول ماده 22. 41
2 8 موارد تخفیف قضائی.. 45
2 8 1 کیفیات باعث ارفاق دادگاه. 46
2 8 2 جهات تخفیف مجازات... 47
2 9 نحوه اعمال تخفیف مجازات.. 49
2 10 تبدیل مجازات و رابطه آن با مجازات.. 50
2 11 موارد خاص تبدیل مجازات.. 51
2 12 دادرسی مربوط به تخفیف یا تبدیل مجازات.. 53
2 13 سایر جهات مؤثر در تخفیف مجازات.. 54
2 14 اختیارات دادگاه در مورد اعمال تخفیف مجازات.. 54
2 14 1 جهات تخفیف مجازات در شرایط تعدد جرم. 54
2 14 2 جهات متعدد برای تخفیف... 55
2 14 3 میزان تخفیف مجازات... 55
2 14 4 قلمرو اعمال کیفیات مخففه. 56
2 15 تخفیف مجازات در قوانین دیگر غیر از قانون مجازات اسلامی 1370،1375. 56
2 15 1 مواد مربوط به قانون جرائم نیروهای مسلح.. 57
2 15 2 مواد مربوط به قانون برنامه توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. 57
فصل سوم :تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی 1392
3 1 مواد قانونی مربوط به تخفیف مجازات.. 60
3 2 جهات تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی 1392. 62
3 3 آثار اعمال کیفیات مخففه. 66
3 4 تخفیف مجازات و معافیت از آن. 68
3 5 شرح مواد مربوط به تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی 1392. 69
3 6 مهم‌ترین نکات کیفیات مخففه قضایی بر مبنای مواد 37-39 ق.م.ا: 89
3 7 امکان معافیت با اختیار قاضی در مجازات‌های تعزیری درجه 7 و 8. 90
3-8- تخفیف مجازات در شرایط تکرار جرم. 91
3-9-تخفیف مجازات در شرایط تعدد جرم. 91
3 10 انواع مجازات‌های جایگزین حبس در قانون مجازات اسلامی 1392. 91
3 11 شرایط عمومی اعمال مجازات‌های جایگزین حبس... 92
3 12 موارد ممنوعیت اعمال مجازات‌های جایگزین زندان. 93
3 13 مجازات‌های جایگزین حبس در قانون مجازات اسلامی 1392. 93
3 14 تبدیل مجازات در قانون مجازات اسلامی 1392. 96
3 15 دامنه ماده 38 قانون مجازات اسلامی بر اساس نوع مجازات و واکنشهای اجتماعی.. 98
3 16 تخفیف مجازات در سایر قوانین.. 98
3 17 آثار اعمال کیفیات مخففه. ..............................................................................................................105
3 18 کیفیات مخففه قضایی.. 106
3 19 از زندان تا کیفر زدایی.. 108
نتیجه‌گیری.. 115
پیشنهاد‌ها 117
منابع. 119
چکیده انگلیسی.. 121
.
منبع:
قرآن کریم
الف) فارسی:
ارجمند دانش، جعفر؛(1349). ترمینولوژی حقوق جزای اسلامی؛ تهران، نشر اعظم.
اردبیلی، محمدعلی؛(1390). حقوق جزای عمومی؛ تهران، نشر دادگستر.
ایمانی، عباس؛(1392). فرهنگ اصطلاحات حقوقی؛ تهران، نشر میزان.
باهری، محمد؛(1391). حقوق جزای عمومی؛ تهران، نشر جنگل.
پرادل، ژان،(1391). تاریخ اندیشه‌های کیفری، تهران، نشر میزان.
تنکابنی، فروغ، با مجازات‌های اسلامی آشنا شویم، تهران، نشر جهاد.
توحیدی فر، محمد،(1391). اصل فردی کردن مجازات‌ها در حقوق کیفری ایران، تهران، نشر میزان.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر،(1380). ترمینولوژی حقوق، تهران، نشر گنج دانش.
دهخدا، علی‌اکبر،(1380). لغت‌نامه دهخدا، تهران،چاپ دانشگاه تهران.
زراعت، عباس،(1390). شرح قانون مجازات اسلامی 1375 بخش کلیات (حقوق جزای عمومی)، تهران، نشر ققنوس.
زراعت، عباس،(1392). شرح مختصر قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، تهران، نشر ققنوس.
ساکی، محمدرضا،(1390). حقوق جزای عمومی، تهران، نشر جنگل.
شامبیاتی، هوشنگ،(1393). حقوق جزای عمومی (بر اساس قانون جدید 1392)، تهران، نشر میزان.
عظیم زاده، شادی،(1392). حقوق جزای عمومی مطابق با قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، تهران، نشر دوراندیشان.
علی‌آبادی، علی،(1385). حقوق جنایی، تهران، نشر میزان.
عمید، حسن،(1342). فرهنگ فارسی عمید، تهران، نشر امیرکبیر.
فیض، علیرضا،(1385). حقوق جزای عمومی اسلامی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فیض، علیرضا،(1382). مبادی فقه و اصول، تهران، چاپ دانشگاه آزاد تهران.
قاسمی، ناصر،(1390). اقدامات تأمینی و تربیتی در حقوق کیفری ایران، تهران، نشر گنج دانش.
قرشی، علی‌اکبر،(1380). قاموس قرآن، تهران، نشر دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
گلدوزیان، ایرج،(1374). حقوق کیفری تطبیقی، تهران، انتشارات جهان دانشگاهی.
گلدوزیان، ایرج،(1390). بایسته‌های حقوق جزای عمومی، تهران، نشر میزان.
گلدوزیان، ایرج،(1393).محشای قانون مجازات اسلامی بر مبنای قانون مصوب 1392، تهران، نشر میزان.
لطفی، محمدحسن و کاویانی، رضا،(1367). ترجمه آثار افلاطون، تهران، نشر خوارزمی.
لوئیس، معلوف،(1384). فرهنگ ابجدی عربی به فارسی، تهران، نشر امیرکبیر.
مجموعه نشست‌های قضایی، مسائل قانون مجازات اسلامی، قم،انتشارات معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه.
محقق داماد، مصطفی،(1390). قواعد فقه بخش جزایی، تهران، نشر علوم اسلامی.
محمودی، عباسعلی،(1365). نظریه جدید درباره برابری زن و مرد در قصاص ،تهران، نشر بعثت.
مصدق، محمد،(1392). شرح قانون مجازات اسلامی، مصوب 1392 با رویکرد کاربردی،تهران، نشر جنگل.
معین، محمد(1390).، فرهنگ فارسی معین، تهران، نشر امیرکبیر.
مکارم شیرازی، ناصر،(1389). عوامل تخفیف جرم و مجازات، قم، نشر امیرالمؤمنین.
نوربها، رضا،(1390). زمینه حقوق جزای عمومی، تهران، نشر میزان.
ولیدی، محمد صالح،(1389). حقوق جزای عمومی، تهران، نشر میزان.
ب) منابع عربی:
34.
حرعاملی، محمد،(1387). وسائل الشیعه، قم، نشر بوستان کتاب.
حلی، جعفر،(1387). شرایع الاسلام، تهران، نشر استقلال.
صافی گلپایگانی، لطف‌الله،(1384). تعزیر انواعه و ملحقاته، قم، نشر بوستان کتاب.
موسوی خمینی، روح‌الله،(1385). تحریرالوسیله، قم، انتشارات دفتر تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
نجفی، محمدحسن،(1419). جواهرالکلام، بیروت، نشر دارالعلم.
نوری، حسین،(1414). مستدرک الوسایل، بیروت، نشر دارالفکر.
ج) مقاله:
آزمایش، علی،(1349). رویه قضایی در امر تخفیف کیفر، ماهنامه قضایی سال پنجم، شماره 55 تا 59.
حبیب زاده، محمدجعفر،(1381). مبنا و ملاک تعزیر، ماهنامه دادرسی ش 32، سال ششم.
د) پایان‌نامه
آزاد رنگین، علی،(1390). تخفیف مجازات و انواع آن در حقوق کیفری ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.
ه) قوانین:
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران.
قانون مجازات اسلامی مصوب سال‌های 1370، 1375 و 1392.
قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز مصوب 1391.
ه) مجموعه‌ها:
اداره حقوقی قوه قضائیه،(1388). نظرات آرای وحدت رویه شده، تهران.
مجموعه نشست‌های قضائی،(1390). مسائل قانون مجازات اسلامی، قم.
معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضاییه،(1391). مسائل قانون مجازات اسلامی، قم.
معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضاییه،(1391). مسائل قانون مجازات اسلامی، جنگل، تهران.
.