خلاصه پایان نامه بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر پروفایل لیپیدی زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی
«جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته علوم تغذیه»
چکیده:
مقدمه: امروزه اضافه وزن و چاقی به شکل اپیدمی جهانی درآمده است. این بیماری از عوامل مهم مرتبط با اختلال لیپیدها و لیپوپروتئین های سرم است و همه آنها از عوامل خطرساز بیماریهای قلبی-عروقی (که خود اولین علت مرگ و میر است)، محسوب می شوند. شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه دریافت بالای کلسیم می تواند تاثیری مطلوب بر لیپیدها و لیپوپروتئین های سرم داشته و نیز موجب کاهش وزن شود. هدف از این مطالعه، بررسی تاثیر مکمل یاری کلسیم به مقدار 1 گرم در روز و به مدت 30 روز بر پروفایل لیپیدی و بعضی نمایه های چربی بدن در زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی بود.
مواد و روشها: این پژوهش به روش کارآزمایی بالینی تصادفی شده دوسوکور انجام گردید. چهل و چهار زن غیریائسه (سن: 6±25 سال) مبتلا به اضافه وزن یا چاقی (kg/m2 25≤BMI ) به مدت 30 روز 1000 میلی گرم مکمل کلسیم عنصری به شکل کربنات کلسیم (24=n) یا دارونما (20=n) دریافت کردند. نمونه خون پس از حداقل 12 ساعت ناشتا و اندازه های تن سنجی شامل وزن، قد و چربی زیر پوستی در 4 نقطه قبل از شروع مداخله و پس از آن گرفته شد. BMI از تقسیم وزن بر مربع قد و درصد چربی بدن با استفاده از مجموع چربی های زیر پوستی در 4 نقطه برآورد شد. کلسترول تام، کلسترول HDL و تری گلیسرید به روش آنزیماتیک و آپولیپوپروتئینهای A-Ι و B به روش Nephelometry اندازه گیری شدند. کلسترول LDL با استفاده از فرمول Freidwald و کلسترول VLDL یک پنجم TG محاسبه شد. مقدار دریافت انرژی و کلسیم غذا با استفاده از 3 روز یادآمد 24 ساعته خوراک محاسبه شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارش آماری SPSS (ویرایش 9) انجام شد. آزمون های آماری به صورت دودامنه انجام و مقدار P کمتر از 05/0 از نظر آماری معنی دار در نظر گرفته شد.
یافته ها: تفاوت معنی داری بین مشخصات پایه، دریافت انرژی، کلسیم و همچنین پروفایل لیپیدی بین دو گروه پیش از مداخله مشاهده نشد. TG، کلسترول تام، کلسترول LDL و کلسترول VLDL در هر دو گروه افزایش و کلسترول HDL کاهش نشان داد اما، از نظر آماری افزایش TG وکلسترول VLDL تنها در گروه مکمل کلسیم و افزایش کلسترول تام تنها در گروه دارونما معنی دار بود. افزایش کلسترول LDL و کاهش کلسترول HDL در هر دو گروه معنی دار بود. لازم به ذکر است تفاوت معنی داری بین هیچ کدام از متغیرها بین گروهها در انتهای مداخله مشاهده نشد.
نتیجه گیری: بر اساس یافته های این مطالعه هرچند مکمل کلسیم تاثیری پیشگیری کننده بر افزایش کلسترول تام نسبت به دارونما نشان داد، اما با توجه به تغییرات آپولیپوپروتئین B، احتمالا موجب کاهش اندازه ذرات LDL شده است. همچنین با توجه به افزایش معنی دار TG در گروه مکمل کلسیم، در مجموع به نظر نمی رسد مصرف مکمل کلسیم تاثیر مطلوب بر پروفایل لیپیدی زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی داشته باشد. افزون بر آن هر چند مکمل کلسیم کاهشی معنی دار در وزن و BMI نسبت به گروه دارونما نشان داد اما نتوانست درصد چربی بدن را به شکل معنی دار کم کند. با توجه به اینکه تفاوت معنی داری در متغیرهای مورد مطالعه بین گروهها در انتهای مداخله وجود نداشت، به طور کلی تاثیر مطلوب قابل توجهی از دریافت مکمل کلسیم در زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی مشاهده نشد.
«مقدمه»
مقدمه:
امروزه، اضافه وزن و چاقی (به ترتیب نمایه توده بدنی یا BMI بین 9/29-25 و 30 کیلوگرم بر متر مربع (1 )) به شکل اپیدمی جهانی در آمده است، تا جایی که سازمان جهانی بهداشت (WHO ) واژه "globesity"را برای آن در نظر گرفته است. اپیدمی چاقی به جوامع صنعتی و پیشرفته محدود نبوده و تخمین زده میشود که بیش از 115میلیون نفر در کشورهای در حال توسعه از مشکلات مربوط به چاقی رنج میبرند (2). برای نمونه، در یک مطالعه ملی در زنان 60-40 ساله شهری ایران، در 9/38% اضافه وزن و 9/27% چاقی مشاهده شده است (3).
علاوه بر چاقی، هیپرلیپیدمی نیز از مهمترین عوامل خطرساز بیماریهای قلبی – عروقی است (4) که خود اولین علت مرگ و میر شناخته شده است(5). نکته قابل توجه اینکه چاقی، خود یک عامل خطرساز برای هیپرلیپیدمی بوده و هر ساله در کشورهای مختلف هزینههای هنگفتی صرف کنترل و درمان چاقی و بیماریهای مرتبط با آن از جمله هیپرلیپیدمی میشود که اهمیت پیشگیری و درمان ارزانتر آن را بیشتر میکند. برای مثال هزینههای ملی مربوط به تشخیص، درمان و مدیریت اضافه وزن، چاقی و بیماریهای مربوطه در ایالات متحده 5/78 میلیارد دلار در سال 1998تخمین زده شده است (6).
بیش از 20سال پیش، از آنالیز دادههای اولین بررسی ملی سلامت و تغذیه(NHANES-I) آمریکا (7و8) ارتباط معکوس بین دریافت کلسیم و وزن گزارش شد. مطالعه NHANES-III(9) و مطالعات مقطعی بعدی نشان دادند که افزایش دریافت کلسیم با BMIو وزن پایینتر (10و11)، چربی تام بدنی کمتر (15-12، 7)، چربی شکمی کمتر (16، 13،12، 7)، محیط کمر کمتر ( 17و 7 ) و حتی برگشت وزن کمتر پس از رژیمهای کاهش وزن (18و12) همراه بوده و این تاثیرات در سنین کمتر از 18 سال نیز مشاهده میشود (23-19).
علاوه بر روشهای معمول در کاهش وزن و کاهش لیپیدهای خون مثل رژیم درمانی، ورزش، داروها شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه کلسیم میتواند در تنظیم چربیهای بدن و چربیهای خون نقش داشته باشد. بعضی مطالعات نشان دادهاند که افزایش دریافت کلسیم با کلسترول LDLکمتر (29-24)، کلسترول تام کمتر(30، 28، 27، 7)، نسبت کلسترول تام به کلسترول HDL کمتر (7)، نسبت کلسترول LDL/HDL کمتر(29)، نسبت کلسترول HDL/LDL بالاتر (31)، آپولیپوپروتئین Bکمتر(32، 26، 25)، نسبتI ApoA-I/ApoBبیشتر(32) و تریگلیسرید کمتر (30) همراه است. در عین حال بعضی مطالعات این تاثیرات، و یا بخشی از آنها را تأیید نکردهاند (38- 37، 24، 16، 14).
مطالعه ملی انجام شده در سال 81-1379 در ایران (35) نشان داده است که میانگین دریافت کلسیم در ایران594 میلی گرم است این در حالی است که میانگین نیاز1036 میلی گرم بوده و به این ترتیب میانگین دریافت کلسیم در ایران زیر %70 نیازمندی است. با توجه به اطلاعات موجود این فرضیه شکل میگیرد که شاید با افزایش دریافت کلسیم از طریق مکمل یاری بتوان پروفایل لیپیدی افراد مبتلا به اضافه وزن یا چاقی را بهبود بخشید، بنابراین هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر مکمل 1000میلی گرمی کلسیم بر پروفایل لیپیدی زنان غیر یائسه مبتلا به اضافه وزن یا چاقی طی 30 روز بود.
اهداف و فرضیات:
هدف اصلی:
بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر پروفایل لیپیدی زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
اهداف ویژه:
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر "کلسترول تام" سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر "کلسترول "LDLسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر" کلسترول "HDLسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر" کلسترول "VLDLسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر "تری گلیسرید" سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر" "ApoAI سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر" "ApoB سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر "نسبت کلسترول "LDL/HDLسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر "نسبت "ApoA-I/ApoBسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر " وزن " زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر " چربی زیر پوستی " زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
- بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر" "BMIزنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی.
هدف کاربردی:
در صورت مشاهده تأثیر مثبت، از مکمل یاری کلسیم به عنوان روشی کمکی و ارزان برای بهبود پروفایل لیپیدی به زنان مبتلا اضافه وزن یا چاقی پیشنهاد گردد.
فرضیات:
- مکمل یاری کلسیم بر "کلسترول تام" سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر" کلسترول "LDL سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر" کلسترول "HDLسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر "کلسترول "VLDLسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر "تری گلیسرید" سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر" "ApoAIسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر" "Apo-Bسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر "نسبت کلسترول "LDL/HDLسرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر "نسبت "ApoAI/ApoB سرم زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر "وزن " زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر "چربی زیر پوستی" زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
- مکمل یاری کلسیم بر" "BMIزنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تأثیر دارد.
فصل اول
«کلیات»
مقدمه‌ای بر کلسیم:
کلسیم از فراوانترین املاح موجود در بدن است، به طوری که حدود 2-5/1 درصد وزن بدن و 39% املاح بدن را تشکیل میدهد. حدود 99% کلسیم در استخوانها و دندان وجود دارد. کلسیم دندانها قابل به حرکت در آمدن و برگشت به خون نیست. اسکلت بافت دینامیکی است که در صورت نیاز سبب برگشت کلسیم و املاح دیگر به خون و مایعات خارج سلولی میگردد. به هر حال بعد از بزرگسالی احتباس کلسیم دریافت شده از طریق غذا و مکملها توسط استخوان محدود میشود مگر آنکه کلسیم همراه با ویتامین Dیا یک داروی محافظت کننده استخوان مصرف گردد.
1% باقیمانده کلسیم در خون و مایعات خارج سلولی و در داخل سلول بافتها وجود دارد که سبب تنظیم بسیاری از عملکردهای متابولیکی مهم میگردد. کلسیم سرم در دامنه باریکی بین 8/8 تا 8/10میلیگرم در دسی لیتر تنظیم میشود که از این مقدار غلظت کلسیم یونیزه 2/5 – 4/4 میلی گرم در دسی لیتر است و این تعادل بین کلسیم استخوان و خون بیشتر از همه مدیون هورمون PTHاست (36).
فهرست پایان نامه بررسی تأثیر مکمل یاری کلسیم بر پروفایل لیپیدی زنان مبتلا به اضافه وزن یا چاقی
فهرست:
عنوان
مقدمه....................................................................................................................................................................
اهداف و فرضیات................................................................................................................................................
هدف اصلی...........................................................................................................................................................
اهداف ویژه..........................................................................................................................................................
هدف کاربردی.....................................................................................................................................................
فرضیات................................................................................................................................................................
جدول متغیرها.....................................................................................................................................................
فصل اول: کلیات.................................................................................................................................................
مقدمه‌ای بر کلسیم..............................................................................................................................................
نیاز (DRI) و مسمومیت..................................................................................................................................
مهمترین عملکردهای کلسیم..............................................................................................................................
منابع غذایی و دریافت........................................................................................................................................
ارتباط دریافت پائین کلسیم با بیماری های مزمن........................................................................................
استئوپورز............................................................................................................................................................
فشارخون بالا......................................................................................................................................................
سنگ کلیه.............................................................................................................................................................
سرطان..................................................................................................................................................................
لیپیدهای خون.....................................................................................................................................................
تری آسیل گلیسرول ها (تری گلیسریدها)......................................................................................................
کلسترول..............................................................................................................................................................
لیپوپروتئین‌ها......................................................................................................................................................
متابولیسم لیپوپروتئین‌ها..................................................................................................................................
بیماریهای قلبی- عروقی (CHD) و ارتباط آن با لیپیدها، لیپوپروتئین‌ها و آپولیپوپروتئین‌ها........
DRI کلسیم بزرگسالان مرد و زن.................................................................................................................
محدوده طبیعی لیپیدها، لیپوپروتئین‌ها و آپولیپوپروتئینهای اندازه‌گیری شده.....................................
فصل دوم: مروری بر پژوهش‌های پیشین..................................................................................................
ارتباط کلسیم با لیپیدها و لیپوپروتئین‌ها......................................................................................................
ارتباط کلسیم با وزن و بعضی نمایه های چربی بدن.................................................................................
فصل سوم: مواد و روشها.............................................................................................................................
نوع پژوهش.........................................................................................................................................................
افراد مورد مطالعه...............................................................................................................................................
معیارهای ورود به مطالعه................................................................................................................................
معیارهای خروج از مطالعه................................................................................................................................
برآورد حجم نمونه..............................................................................................................................................
نمونه‌یابی.............................................................................................................................................................
نحوه انجام پژوهش............................................................................................................................................
مکمل کلسیم و دارونما......................................................................................................................................
اندازه گیری محتوای کلسیم کپسول‌ها............................................................................................................
اندازه‌گیری‌های تن سنجی.................................................................................................................................
نمونه‌های خون....................................................................................................................................................
اندازه‌گیری لیپیدها و لیپوپروتئین‌ها...............................................................................................................
اندازه‌گیری آپولیپوپروتئین‌ها...........................................................................................................................
تجزیه و تحلیل آماری........................................................................................................................................
محاسبه کلسیم و انرژی رژیم غذایی...............................................................................................................
ملاحظات اخلاقی..................................................................................................................................................
فصل چهارم: یافته‌ها..........................................................................................................................................
میانگین و انحراف معیار متغیرهای زمینه‌ای گروه مکمل کلسیم و دارونما پیش از مداخله.................
میانگین و انحراف معیار متغیرهای چربی بدن گروه مکمل کلسیم و دارونما پیش از مداخله.............
میانگین و انحراف معیار دریافت انرژی و کلسیم گروه مکمل کلسیم و دارونما پیش از مداخله.........
میانگین و انحراف معیار پروفایل لیپیدی گروه مکمل کلسیم و دارونما پیش از مداخله.......................
مقایسه میانگین‌های وزن، BMI و شاخص‌های چربی بدن پیش و پس از مداخله در گروه مکمل کلسیم
مقایسه میانگین‌های وزن، BMI و شاخص‌های چربی بدن پیش و پس از مداخله در گروه مکمل دارونما
مقایسه میانگین های لیپیدها، لیپوپروتئین‌ها و آپولیپوپروتئین‌ها پیش و پس از مداخله در گروه مکمل کلسیم
مقایسه میانگین های لیپیدها، لیپوپروتئین‌ها و آپولیپوپروتئین‌ها پیش و پس از مداخله در گروه دارونما
مقایسه میانگین‌های متغیرهای چربی بدن گروه مکمل کلسیم و دارونما پس از مداخله.......................
مقایسه میانگین‌های پروفایل لیپیدی گروه مکمل کلسیم و دارونما پس از مداخله.................................
جمع‌بندی نتایج....................................................................................................................................................
فصل پنجم: بحث................................................................................................................................................
مقایسه گروه های مکمل کلسیم و دارونما در ابتدای مطالعه......................................................................
تأثیر مکمل یاری کلسیم بر لیپیدها، لیپوپروتئین‌ها و آپولیپوپروتئین‌ها.................................................
تأثیر مکمل یاری بر وزن و چربی بدن..........................................................................................................
پیشنهادات...........................................................................................................................................................
پیوست و ضمائم..............................................................................................................................................
چکیده انگلیسی..................................................................................................................................................
منابع و ماخذ......................................................................................................................................................
منبع:
- اکبر زاده رویا: بررسی ارتباط بین نسبت اندازه دور کمر با سن و عوامل خطر (افزایش لیپید و فشار خون) در بیماران مبتلا به دیابت وابسته به انسلین مراجعه کننده به انستیتیو غدد شهر تهران در سال 75-1374 پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم پزشکی ایران
2- ویلمور جک اچ و دیوید ال، کاستیل؛ ترجمه دکتر سید ضیاء معینی دکتر فرهاد رحمانی نیا، دکتر حمید رجبی، دکتر حمید آقا علی نژاد و دکتر فاطمه سلامی: فیزیولوژی ورزشی و فعالیت بدنی. جلد اول، انتشارات مبتکران، 1387
3- شاکر حسینی و همکاران: بررسی BMI و WHR در بیماران قلبی – عروقی؛ انستیتو تحقیقات تغزیه ای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، 1379
4- توفیق، اصغر؛ هنجار یابی BMI, WC, WHR درصد چربی بدن و میزان فعالیت بدنی در مردان 30 سال تا 55 سال شهر تهران و ارزیابی ارتباط آنها با عوامل خطرزای قلبی– عروقی پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تابستان 82
5- فاکس ماتیوس؛ فیزیولوژی ورزشی؛ ترجمه اصغر خالدان، جلد دوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران 1372
6- پیغون، عبدالناصر؛ هنجار یابی نسبت دور کمر به دور لگن (WHR) در مردان 40 سال به بالای شهر اهواز و ارتباط آن با عوامل خطر ساز قلبی – عروقی و دیابت؛ پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس 1381
7- ویلمور و پولاک، فیزیولوژی ورزشی بالینی، ترجمه ناظم و فلاح محمدی، انتشارات دانشگاه بوعلی سینا همدان، 1379